تعاريف:

تعريف مفهومي :

مدارس هوشمند محيطي  است كه جهت ايجاد محيط ياددهي – يادگيري و بهبود نظام مديريتي مدرسه و تربيت دانش آموز پژوهنده مبتني بر علم  نوين طراحي شده است.

تعريف :

مدارس هوشمند مدرسه فيزيكي است كه كنترل و مديريت آن مبتني بر فناوري رايانه و شبكه مي باشد و محتواي اكثر دروس آن الكترونيكي و سيستم ارزشيابي و نظام آن هوشمند است .

اهداف :

·         رشد همه جانبه دانش آموزان ( ذهني ، جسمي ، عاطفي و رواني )

·         ارتقاء تواناييها و قابليتهاي فردي

·         تربيت نيروي انساني متفكر و آشنا به فناوري

·         افزايش مشاركت دانش آموز در جريان نوين  آموزشي

راهبردها و خط مشي ها :

-  تأكيد بر مهارتهاي فكر كردن

-  تأكيد بر مهارتهاي آموزشي نوين

-  تدريس ارزشها وزبان از طريق آموزش

-  فراهم نمودن محيط ياد دهي – يادگيري نوين

-  فراهم كردن انواع شيوه هاي آموزشي براي استعدادهاي مختلف

اركان مدارس هوشمند :

محيط ياددهي – يادگيري

اين محيط چهار حوزه را تحت پوشش خود قرار مي دهد :

الف – برنامه درسي                ب – روش تدريس                  ج – ارزيابي                    د – محتوا

مديريت :

منابع و فرآيندهاي مورد نياز محيط ياددهي – يادگيريي را پشتيباني و حمايت مي كند .

مسئوليتهاي افراد و مهارتهاي مورد نياز : در اين مدرسه نقش مدير ، معلم ، دانش آموز و والدين تغيير خواهد كرد و با توانايي ها و دانش خود نقش مؤثري در مدرسه خواهند داشت

فناوري :

ايجاد محيط ياددهي – يادگيري ، مديريت و ارتباطات بيروني راه حل هاي مبتني بر فناوري را الزامي مي كند .

ويژگيهاي اركان مدارس هوشمند :

محيط ياددهي – يادگيري

الف – برنامه درسي

اصول حاكم بر برنامه درسي در اين مدرسه به شرح ذيل مي باشد :

طراحي درسي براي كمك به دانش آموزان براي رشد همه جانبه و متعادل

يكپارچه سازي دانش آموزان براي رشد همه جانبه و متعادل

يكپارچه سازي دانش ، مهارتها و ارزشها از طريق برنامه درسي ( با پروژه اي نمودن فعاليتهاي مربوط به محتوا )

نظم و تداوم در آموزش

ايجاد نگرشهاي مناسب در استفاده از فناوري

دسترسي همه دانش آموزان به آموزش مطلوب

ديدگاه برنامه درسي :

• معني دار بودن : همه  دانش آموزان مفاهيم آموزش را درك مي كنند تا مقصود از آموزش خود را بدانند .

• مسئوليت اجتماعي : از وظايف و مسئوليتهاي خود در جامعه آگاه مي باشد ، نسبت به مردم احساس مسئوليت مي كنند .
• باز خورد برنامه درسي : برنامه درسي بايد در دانش آموز مهارت و نگرش نقادانه و خلاقيت مثبت ايجاد كند .
• همه جانبه بودن : برروي رشد همه ابعاد انساني تأكيد مي كند و به دانش آموز كمك مي كند كه روابط بين موضوعات مختلف را درك كند .
•  
• عدم محدوديت : برنامه درسي محدود كننده نيست . اولاً دائماً برنامه هاي موجود بازنگري مي شود . ثانياً  به دانش آموزان اجازه مي دهد از برنامه درسي خود فراتر گام بردارند .
• هدفداري : برنامه درسي از فناوري به عنوان يكي از وسايل انتقال دانش استفاده مي كند و به دانش آموزان نيز مهارت استفاده از فناوري را براي رفع نياز خود را مي آموزد .

ب – روش تدريس :

روش تدريس در اين مدرسه ، دانش‌ آموز محور خواهد بود .

اصول حاكم بر روش تدريس به شرح ذيل مي باشد :

• فراهم كردن تركيبي از روشهاي يادگيري براي اطمينان از رشد همه جانبه استعدادها و قابليتهاي دانش آموز به منظور :

الف – تشويق يادگيري و ارتقاء خلاقيت

ب – دانش آموز محوري فعاليتها و ارتقاء تواناييهاي فردي

• فراهم نمودن انواع روشهاي آموزشي براي ارتقاء يادگيري
• هدايت كلاس با روشهاي مختلف ياددهي – يادگيري

با توجه به دانش آموز محور بودن در مدارس هوشمند نقش دانش آموز مهمتر مي باشد به صورتي كه:

• در تعيين وظايف آموزشي دانش آموز با راهنمايي معلم خود اهداف را شكل مي دهد .
• در تعيين اهداف آموزشي به پيشنهاد معلم وظايف توسط دانش آموز تعيين مي گردد .
• در انتخاب منابع دانش آموز منابع خود را در نظر مي گيرد و از معلم در مورد آنهانظر مي خواهد.

ج – ارزيابي

ارزيابي در مدرسه به صورت هوشمند و در برخي دروس با توجه به نوع درس غير هوشمند مي باشد .

ويژگيهاي ارزيابي :

•         جامعيت

•         اجرا در انواع شكلها

•         روشهاي چند گزينه اي

•         به موقع بودن

•         دانش آموز محوري

•         استمرار

-  حيطه ارزيابي در مدارس هوشمند جامع مي باشد و علاوه بر ارزشيابي پاياني آمادگي و پيشرفت را نيز در بر مي گيرد و اين روش اطلاعات گوناگوني در مورد توانايي ها و نوع يادگيري دانش آموز ارائه مي دهد :

·         ارزشيابي ورودي = سنجش سطح دانش و توانايي .

·         ارزشيابي مستمر = اندازه گيري پيشرفت دانش آموز براي سنجش قوت ها و ضعف هاي موجود .

·         ارزشيابي پاياني = با توجه به سيستم آموزشي حاضر اين ارزشيابي به صورت كتبي از ميزان يادگيري دانش آموز به عمل مي آيد .

·         ارزيابي به شكل مختلف طراحي مي شود : ارزيابي در كلاس ارزيابي مدرسه اي ارزيابي متمركز .

·         ارزيابي در كلاس : اين نوع ارزيابي در حين آموزش و پس از آموزش مي باشد .

·         ارزيابي مدرسه اي : اين نوع ارزيابي در پايان هر بخش درسي مي باشد .

·         ارزيابي متمركز : اين نوع ارزيابي هر زمان كه دانش آموز اعلام آمادگي كند به صورت يك پروژه ارائه مي گردد

د – محتوا

در اين مدرسه محتوا به دو شكل مي باشد :

• محتواي تهيه شده با استانداردهاي لازم ( از طريق آموزش و پرورش )
• محتوايي كه معلم توليد مي كند .

به طور كلي محتوا براساس چهار شاخص اصلي شكل مي گيرد :

* كيفيت فني                    * جذابيت               * كيفيت آموزشي                          * تطابق با برنامه درسي

مديريت :

مديريت كارا و اثر بخشي كه بتواند منابع و فرآيندهاي آموزشي  مبتني بر IT  را براي پشتيباني در تدريس و يادگيري هدايت نمايد .

اصول حاكم بر مديريت مدارس هوشمند :

• اداره امر آموزش الكترونيكي آزمايشگاه رايانه مدرسه
• افزايش مشاركت والدين و جامعه
• مديريت معلمان توانمند و متخصص
• تخصيص منابع به نفع حداكثر دانش آموزان
• اطمينان از امنيت مدرسه و كاركنان آن

بهره براداري از فناوري و اداره آن به طور كارآمد و اثربخش

در طراحي يک مدرسه هوشمند بايد به چهار فاکتور تاثيرگذار توجه کرد:

 
1) عوامل محيطي(فضا و طراحي مناسب مدرسه، کلاس ها و...).
2) نقشها ی عوامل  اجرايي و يادگيرندگان راهبرد ها و دستورالعملهای بنیادین
3) عامل سخت افزاري و شبکه طراحي مهندسي وسايل ارتباطي شبکه و سخت افزاري.
4) عامل مهم نرم افزار و ديجيتال

********************************************************

نقشها ی عوامل  اجرايي و يادگيرندگان راهبرد ها و دستورالعمل های بنیادین

-      وظايف مدير

o                رهبري مدرسه

-  سياستگذاري  در راستاي اهداف آموزش و تربيتي

-  مديريت برنامه آموزش متناسب با محيط ياددهي – يادگيري

o          امور دانش آموزان

-  تهيه سيستم جامع اطلاعات دانش آموزان به منظور ذخيره سازي بازيابي و گزارش دهي همه اطلاعات دانش آموزان .

-   تسهيل فرآيند ثبت نام

-  مشاوره و رسيدگي به امور آموزشي و تربيتي دانش آموزان

-  مديريت آزمون ( شكل ، نوع ، صحت ، نتايج )

-  پيگيري امور بهداشت ، بيمه و غيره

منابع آموزشي

-  آشنايي با استفاده از پايگاه اطلاعاتي جامع آموزشي براي دسترسي سريع و ساده دانش آموزان و معلمان .

-  فراهم ساختن منابع متناسب با نياز معلم و دانش آموز به صورت الكترونيكي و چاپي (كتابخانه الكترونيكي و ... )

-  آشنايي با نرم افزارهاي آموزشي .

-        تدوين برنامه درسي متناسب با منابع آموزشي .

o        امنيت

-  ايجاد ايمني مناسب براي دانش آموزان با سنين و نيازهاي مختلف

-  ايجاد امنيت اطلاعات و دسترسي محدود فقط براي پرسنل مسئول

-  تأمين امنيت فيزيكي تجهيزات IT

-  تأمين امنيت فيزيكي اقلام مدرسه

o        فناوري

-  نظارت بر پياده سازي اجراء فناوري در مدرسه

-  برنامه ريزي واقع گرا براي توسعه قابليتهاي IT

-  نظارت و هماهنگي لازم براي پشتيباني از اجراء فناوري

-  آموزش فناوريها

مسئوليتها و مهارتهاي حرفه اي

•         مدير

مدير مدرسه در اداره ومدرسه با اطلاعات و فرآيندهاي هماهنگي سركار دارد

. اثر بخشي مديريت در مدارس هوشمند از طريق استفاده از فناوري اطلاعات مي باشد . مدير مدرسه بايد تحت آموزش مداوم فناوري اطلاعات باشد تا در اداره تجهيزات و فناوري و روشها توانمند گردد .

*نكته : منظور از مهارتهاي اوليه IT  شامل آشنايي با ICDL – Word – Power Point  و مهراتهاي استفاه از محيط WEB مي باشد .

آموزشهاي مورد نياز :

-  مهارتهاي اوليه IT    شامل Word – Power Point  ))

-  نرم‌ افزارهاي چند رسانه اي مرتبط با آموزش ( محتواهاي درس )

-  نرم افزارهاي آموزشي و كمك آموزشي درسي ( اطلاعات اوليه )

-  نرم افزارهاي ويژه مديريت ( بانك اطلاعاتي مرتبط )

-  نرم افزارهاي اداري مانند ( نرم افزار جامع مدرسه )

-  تنظيم اهداف قابل حصول براي مدرسه با بررسي نيازهاي دانش آموزان ، اولياء و مردم

-  برنامه ريزي براي ارتقاء دائمي مهارتهاي كاركنان اداري در زمينه كاربرد رايانه در امور اداري

-  برنامه ريزي راهبردي براي فعاليتهاي محوله به مدرسه

-  تبادل نظر با معلمان در مورد چگونگي بهبود شيوه هاي ياددهي – يادگيري در دنياي پر تحول امروزي

•         مهارتها :

-  بكارگيري و عملیاتي كردن تئوريهاي مديريت

-  مهارتهاي خود رهبري ، انگيزش ، نوآوري ، خلاقيت ، كار گروهي

-  توانايي استفاده از فناوريهاي مربوط در اداره مدرسه

-  رهبري آموزشي

-  كاربرد نرم افزارهاي چند رسانه اي و مديريت

•         معلمان

معلمان در مدارس هوشمند نقش هدايتگر را دارا هستند . در اختيار قرار دادن منابع و تشويق  دانش آموزان در مدرسه به عهده معلمان مي باشد و

دانش آموز يادگيري را خواهد آموخت . مهارتها و آموزش دقيق و كارآمد معلمان عامل مهم و نياز اساسي در مدارس هوشمند مي باشد .

آموزشهاي مورد نياز :

-  مهارت IT  شامل Word – Power Point   ))

-  كاربرد فناوري در فرآيند ياددهي – يادگيري ( برنامه درسي ، روش تدريس ، محتوا و ارزيابي )

-  نوآوري در فعاليت

نقشها و مسئوليتها :

-  برنامه ريزي و تدارك امور تدريس

-  مديريت فناوري آموزشي

-  رسيدگي به وظايف تخصصي در محيط ياددهي – يادگيري

-  ارائه آموزش اثر بخش

هاي ياددهي – يادگيري

مهارتها :

·         طراحي آموزش

-  فرآيند مديريت كلاس

-  ارزيابي يادگيري دانش آموز

-  انتخاب منابع متناسب با دانش آموز

-  استفاده از فناوري در امور آموزش

·         كاركنان اداري

كاركنان اداري مدرسه كه مسئوليت آنها شامل نگهداري پرونده هاي دانش آموزان ، كاركنان   (آموزشي و غير آموزشي ) ، امور مالي ، روابط عمومي مدرسه ، انبار مدرسه و امور مربوط به رفاه دانش آموزان و كاركنان مي باشد

در مدارس هوشمند اين وظايف به كمك فناوري انجام مي شود . كاركنان مدرسه بايد با نحوه اتوماسيون اداري آشنا باشند ، در واقع آنها بايد با مهارتهاي اوله  IT ( Word – Excel  ) و واژه پردازها و صفحه گسترده ها آشنا باشند .

آموزشهاي مورد نياز :

-  مهارتهاي پايه  IT (شامل Word – Excel  )

-  نرم افزارهاي مديريتي

نقشها و مسئوليتها :

-  امور مالي مدرسه

-  نگهداري پرونده دانش آموزان و كاركنان

-  اداره امور مربوط به رفاه دانش آموزان و كاركنان

مهارتها :

-  مهارت در  IT (شامل Word – Excel  )

-  كاربرد واژه پردازها

-   كاربرد نرم افزارهاي مديريتي

مسئول كارگاه رايانه

حضور يك نفر هماهنگ كننده امور رايانه و فناوري در مدرسه الزامي است . همچنين اين فرد مسئوليت راهنمايي و كمك به آموزش معلمان در آموزش كارآمد با استفاده از IT در زمينه آموزشي و مديريتي باشد .

آموزشهاي مورد نياز :

-  مهارتهاي پايه و تخصصي IT

-  بكارگيري IT  در فعاليتهاي ياددهي – يادگيري

-  خلاقيت و نوآوري در فعاليتهاي ياددهي – يادگيري

-  ايفاي نقش به عنوان راهنما و پشتيبان آموزشي

-  كمك به برنامه ريزي ارتقاء فني مداوم مدرسه و اعضاي آن

-  آشنايي با سخت افزار و شبكه

نقشها و مسئوليتها

-  حل مشكلات فني و شبكه و رايانه

-  پاسخ به نيازهاي معلمان در مورد مسائل فني در كلاس درس

-  همكاري با مدير در بكارگيري نرم افزارهاي مديريتي

-  كمك در انتخاب و ارزيابي محتوا الكترونيك

-  راهنمايي و آموزش معلمان درآموزش كارآمد از ابزارهاي فناوري

-  نظارت بر نگهداري همه تجهيزات فني

-  ارتباط با ستاد پشتيباني فني مدارس در خصوص تعمير ، جايگزيني و ارتقاء فني تجهيزات در موارد لزوم .

-  حفظ همگامي با توسعه فناوري

مهارتها :

-  مهارتهاي پايه تدريس

-  مهارتهاي پايه IT

-  مهارت در بكارگيري ابزارهاي فناوري براي جمع آوري اطلاعات ، آموزش ، فرآيند مديريت و ارتباطات

اولياء دانش آموزان

والدين دانش آموزان نقش اساسي در دست يابي به اهداف مدرسه و رشد متوازن و كلي دانش آموزان ايفاء مي كنند . افزايش مشاركت والدين در فرايندهاي آموزشي اين مدرسه از اولويتهاي مهم مي باشد . والدين مي توانند به عنوان منابع آموزشي تلقي مي شوند و اين مشاركت در فرآيند مادام العمر آنها نيز مفيد خواهد بود .

راهبردها و خط مشي ها :

-        برنامه كلي براي والدين دانش آموزان مدرسه

o        رسانه ها ( چاپي ، الكترونيكي )

o        نمايش و ارائه دستاوردها

-  برگزار نشستهاي مستمر در مورد نقش والدين در فرآيند تربيت دانش آموز

-  برگزاري دوره هاي IT براي اولياء  ( به صورت محدود )

-  جلسه ماهانه و تشكيل گروههاي پشتيباني

-  اردوهاي IT در مدرسه

-  تابلوي اعلانات اولياء در سايت مدرسه

-  صفحه ويژه والدين در سايت  مدرسه

نقشها و مسئوليتها :

-  تأمين نيازهاي آموزشي فرزند خود

-  پيگيري مراحل پيشرفت فرزند خود

-  راهنمايي ، ايجاد انگيزش ، مشاوره با فرزند خود

-  پشتيباني از فعاليتهاي مدرسه

مهارتها :

-  توانايي استفاده از پايگاه اطلاعاتي مدرسه

-  آشنايي با فرآيندهاي آموزشي

فناوري

•         شبكه رايانه اي :

شبكه اي از رايانه ها كه در آنها بتوان منابع را به اشتراك گذاشت يكي از اساسي ترين بخش هاي مدارس هوشمند مي باشد . شبكه در يك مدارس هوشمند بخش هاي مختلف مدرسه را تحت پوشش قرار مي دهد . اين بخشها شامل دفاتر مدير ، كاركنان اداري ، معلمين و كلاسهاي درس ، كتابخانه و محل ورود و خروج دانش آموزان مي باشد .

نظر ه اهميت شبكه توجه به امنيت چنين شبكه اي مهم و حياتي است ، امنيت شبكه چه در بعد محرمانه بودن و چه در بعد حفظ اطلاعات ، بايد با توجه به استانداردهاي لازم تعريف گردد .

•         محتواي الكترونيكي

محتواي الكترونيكي اصلي ترين بخش در آموزش الكترونيكي در يك مدارس هوشمند مي باشد . يك محتواي الكترونيكي بايد از استانداردهاي مشخصي برخوردار باشد تا بتواند ارتباط با مخاطب را به خوبي برقرار نمايد . توليد محتواي الكترونيك از طريق معلم يا سازمان آموزش و پرورش انجام مي پذيرد ، كه در هر دو صورت رعايت استانداردها لازم است .

محيط ارتباطي بين مدارس هوشمند ( Platform   )

مديريت آموزشي ، ارزيابي هوشمند ، محيطهاي گفتگوي دانش آموزان ، معلم و مدير ، ارتباط با والدين ، نياز به يك بستر نرم افزار دارد .

اين بستر كه به صورت مدلهاي مجازي به كار گرفته مي شود Platform  نام دارد كه براي مدارس هوشمند با توجه به نيازها و شكل كار بايد به طور مستقيم تعريف گردد .

•         آموزش و پرورش

•         تجهيز مدارس

آموزش و پرورش به منظور پيشبرد اهداف آموزشي از طريق الكترونيك ، نياز دارد كه مدارس مجهز به فناوري داشته باشد ، مدارس هوشمند به عنوان يك مدرسه الكترونيك كامل بايد از تجهيزات رايانه ، شبكه ، نرم افزارهاي مورد نياز غني گردد تا بتواند به اهداف مورد نظر خود دست پيدا نمايد .

•         تهيه و استاندارد سازي محتوا

از وظايف آموزش و پرورش تهيه محتواي متناسب با اهداف و سياستهاي آموزشي كل كشور مي باشد . ايجاد استانداردهاي لازم در اين زمينه از اصولي ترن راهبردها است تا با ارائه اين استانداردها بتوان محتواهاي توليد شده در بخش خصوصي و دولتي را محك زد و از آن مدارس هوشمند استفاده نمود .

قوانين لازم براي مدارس هوشمند:

در برخي از بخشهاي مدارس هوشمند نياز به تغيير قوانين و اعمال سياستهاي جديد مي باشيم كه اين كار دشوار ، بايد در طول زمان و با در نظر گرفتن شرايط فرهنگي كشور صورت پذيرد . از جمله بخشهايي كه در آن نياز به تغيير قوانين مي باشد :

الف ) بخش ارزيابي                     ب ) آموزش در بخش تربيت معلم        ج) سازماندهي تجهيز مدارس

پشتيباني از مدارس هوشمند

 با توجه به اينكه مدارس هوشمند در حال تغيير ساختار آموزش در كشور مي باشند . حمايت از طرح داراي اهميت ويژه اي است ، پر واضح است كه استفاده ابزار توانمند در زمينه آموزش مي تواند قابليتها و استعدادهاي دانش آموزان را به منطقه ظهور برساند .

*ارزشيابي از مدارس هوشمند با در نظر گرفتن مدارس گواه

وظيفه  مهم آموزش وپرورش ارزيابي و اعلام نقضها و ضعفهاي مدارس هوشمند مي باشد كه خود بايد داراي استانداردهاي لازم باشد كه بايد به بخش مربوطه در آموزش و پرورش ارجاع گردد .

برگرفنه شده از سایت اداره آموزش و پرورش منطقه ۳ تهران

پس از چندی دوری از وبلاگ نویسی به خاطر مشاغل گوناگون .

به یاری خدا از این پس مطالب جدیدی در این باره خواهم نوشت