مقدمه
فن آوري پيامدي از خصيصه ابزار سازي انسان است . با نگاهي عميق به پيرامون و تعمقي در خود و نسبت به غير ، در مي يابيم كه اساسي ترين تفاوت ما به غير ، همان ويژگي ابزار سازي ماست .بشر موجودي ابزار ساز است و اين كار را در بلنداي تاريخ ادامه داده است . از تفكر و خلاقيت خويش مدد گرفته و در سير تكاملي حياتش از سادگي به پيچيدگي ميل كرده و در اين فرايند از تنوع خواصي ابزار خود ساخته بهره ستانده است . اين سرنوشت محتوم انساني است ، بيشينه طلب است و كوشنده ، براي تصرف و تسلط بيشتر ، از ظرفيت ها و استعدادهاي دروني مايه مي گذارد و مايه فكري را با مايه كاري در مي آميزد و در اين مسير ، براي كاملتر شدن ، نه تنها نمي ايستد ، بلكه به كاستي هاي جديدش پي مي برد . باز مي طلبد و مي كوشد و مي گيرد و باز هم و بازهم و . . . ( زاهدي ، 1381 )

تغيير و تحولات سريع در زمينه هاي مختلف علوم و فنون بشري، بر اثر پيشرفت هاي سريع و غير قابل انتظاري كه در بيشتر قلمرو هاي دانش ، به خصوص در زمينه صنايع الكترونيكي و مخابرات ، طي چند قرن اخير نصيب انسان شده است، حجم اطلاعات و دانسته هاي بشر امروزي به طور سرسام آوري افزايش يافته و مسايل و مشكلات جديدي را پديد آورده است. يكي از عواملي كه براي مقابله با اين مسايل در كشورهاي مختلف مورد توجه قرار گرفته ، تكنولوژي نوين آموزشي است. تكنولوژي آموزشي را مي توان يك رويكرد سيستمي دانست كه فرآيند ياددهي و يادگيري را كنترل و تسهيل مي كند.

در بسياري از جوامع، مراكز آموزش عالي و سازمانها به اطلاعات جديد فن آوري هاي ارتباطات، به عنوان وسيله اي كه هم فرصت هاي يادگيري قابل انعطاف و هم دسترسي گسترده تر را عرضه مي كند، مي نگرند. همين امر اهميت آموزش هاي الكترونيكي در رشد و توسعه منابع انساني را ضروري نموده است.

در مقاله اي كه پيش رو داريد ضمن بيان مفاهيم ، ضرورت و اهميت آموزش الكترونيكي ، مزايا ،معايب و ويژگي هاي آن مورد بررسي قرار گرفته ،مسائل ومشكلات آن طرح گرديده و پيشنهاداتي در خصوص استفاده از اين ابزارنوين در كشور مان ارائه شده است.

اصل مقاله :http://www.developercenter.ir/forum/showthread.php?t=3964

--------------------------------------------------------------------------- 

در این وبلاگ میخوانید :

مدرسه هوشمند - مدارس هوشمند - مدرسه مجازی - مدارس مجازی

کاربرد اینترنت در مدرسه - LMS _ LCMS  -ابزار و فناوری های آموزش مجازی - آموزش الکترونیکی -

آموزش مجازی  - مدرسه هوشمند ایرانی  - smartschool  - E Learning

آموزش مجازى  

نویسنده : دکتر عباس زارع

قسمت : آخر

و . عناصر اصلى يك برنامه آموزشى موفق  

 1 . نخستين عنصر يك برنامه آموزشى موفق اين است كه برنامه مزبور، داراى يك طرح روشن باشد . در اين طرح، اهداف برنامه معين شده است . همچنين طرح مزبور با توصيف مخاطبان بالقوه آغاز مى‏نمايد; براى مثال اينكه برنامه در صدد است چه سطح آموزشى را ارائه دهد، و كدام گروه سنى را مد نظر گرفته و آيا برنامه مرحله بندى شده و دامنه جغرافيايى فراگيران چيست و . . . اينها همگى بر مهم‏ترين ملاحظات طراحى كه عبارت‏اند از خود دوره‏هاى آموزشى، شيوه ارائه دوره‏ها، و پلات فورم ارائه، تاثير خواهند گذاشت .

2 . عنصر دوم اينكه پلات فورم ارائه دوره آموزشى، تحقق اهداف دوره و ساختار آن را عملى سازد . در واقع . پلات فورم بايد ارائه محتوا و روش دوره را تدارك نمايد: چگونه استاد عرضه دوره را طراحى مى‏كند؟ آيا مباحثات و پروژه‏هاى كلاسى، نقش مهمى در دوره بازى مى‏كنند؟ اگر چنين است، پلات فورم بايد كنفرانس نمودن را تدارك نمايد و نه صرفا مبادله اطلاعات را . پلات فورم بايد به اندازه‏اى قوى باشد كه چند رسانه‏اى بودن را تدارك كند و ترجيحا سيستم‏هاى اجرايى چندگانه را در نظر گيرد .

 3 . تجهيزات و زير ساخت، قابل اعتماد و نيرومند باشند . از آنجا كه آموزش مزبور به شدت بر تكنولوژى تكيه مى‏كند، تجهيزات يعنى ايستگاه‏هاى كارى، سرورها و تجهيزات كنفرانس از طريق ويدئو بايد قابل اعتماد باشند و زير ساخت، يعنى شبكه، اتصال اينترنتى و خطوط تلفن بايد نيرومند باشند .

 4 . آنگاه كه مشكلى رخ مى‏دهد، تدارك تكنولوژيك به فوريت انجام گيرد . از آنجا كه وقوع مشكلات فنى اجتناب‏ناپذير است، برنامه بايد يك تيم فنى تدارك كننده با وظيفه حفظ سطح بالاى زير ساخت و فعال بودن آن، در اختيار داشته باشد .

 5 . استادان وقف مفهوم آموزش مزبور شوند و در تعليم و تربيت اين نوع آموزش خبره گردند . استادان، بازيگران كليدى در برنامه آموزش از راه دور هستند . آنها بايد حقيقتا وقف موفقيت‏برنامه شوند، زيرا ناگزير آنها ساعات طولانى از عمر خود را صرف پاسخ به فراگيران مى‏كنند; ارائه دروس و ويدئو را طراحى مى‏كنند و در مورد بهترين روش‏هاى ارائه دوره تحقيق مى‏كنند .

 6 . استادها با تكنولوژى مشكلى نداشته باشند . استادها بايد در طول دوره و در ميان مراحل مختلف، آموزش مرحله‏اى ببينند; به گونه‏اى كه با تكنولوژى احساس راحتى كنند .

7 . مدل آموزشى، طيفى از تكنيك‏ها را مشاركت دهد . بدينسان، آموزش مبتنى بر منابع است; به گونه‏اى كه فراگيران در ايت‏خود هر آنچه را كه براى موفق شدن بدان نيازمندند، در اختيار دارند; اعم از مواد، سرفصل‏هاى دوره، دسترسى به تكنولوژى و دسترسى به استاد از طريق كامپيوتر يا تلفن .

 8 . كاركنان محلى از طريق تسهيل برنامه‏ها و ارائه خدمات و تداركات سايت، معاونت و همكارى در فرآيند مزبور را تحقق بخشند . براى مثال مديران و مشاوران راهنما به طور كلى مسئوليت تبليغ دوره‏ها و جذب فراگيران را به انجام رسانند .

 9 . برنامه آموزشى، به طور مستمر از جهت اثر بخشى مورد مراقبت و ارزيابى قرار گيرد .

پایان

                                                                                                                       منبع : www.icde.net   

آموزش مجازى  

نویسنده : دکتر عباس زارع

قسمت : پنچم

 ه . رهيافت استفاده از كامپيوتر در آموزش از طريق اينترنت

كاربرد كامپيوتر در آموزش از راه دور را مى‏توان در يكى از چهار مقوله زير طبقه بندى نمود:

1، . (CAI) آموزش با معاونت كامپيوتر ، در اين وضعيت كامپيوتر به عنوان يك ماشين آموزشى خود در برگيرنده، (Self - contained) به منظور ارائه دروس ناپيوسته و مجزا و در جهت نيل به اهداف آموزشى ويژه اما محدود به كار مى‏رود . چندين وضعيت‏براى CAI وجود دارد كه عبارت‏اند از: تمرين و تكرار، مشاوره و نظارت، شبيه‏سازى، بازى و حل مسئله .

 2، . (CMI) آموزش با مديريت كامپيوتر ،  در اين وضعيت، شاخه بندى كامپيوتر، ذخيره سازى آن و توانايى‏هاى بازيابى آن به منظور سازماندهى آموزش و ثبت و ضبط سوابق و پيشرفت فراگيران مورد استفاده قرار مى‏گيرد .

3، . (CMC) ارتباطات با ميانجى كامپيوتر  ، اين وضعيت آن دسته از كاربردهاى كامپيوتر را توصيف مى‏كند كه ارتباطات را تسهيل مى‏كند; نظير پست الكترونيكى، كنفرانس كامپيوترى و تابلوهاى الكترونيكى .

4، . (CBM) چند رسانه‏اى مبتنى بر كامپيوتر  ، هايپر كارد و هايپر مديا و ابزار كامپيوترى قدرتمند، و انعطاف پذيرى كه در حال توسعه نيز هستند، در سالهاى اخير توجه تعليم دهندگان از راه دور را به خود جلب نموده است . و هدف اصلى در اين وضعيت، درهم كردن صداها و تصاوير مختلف و فن‏آورى‏هاى كامپيوترى در يك پديده واحد، به گونه‏اى است كه به سهولت قابل دسترسى باشد  ،

 به نظر مى‏رسد آنچه در فرآيند آموزش در اين نوشتار مورد نظر است، بهره‏گيرى از رهيافت دوم و سوم در زمينه استفاده از كامپيوتر مى‏باشد . و مدل آموزشى ارائه شونده، ضمن بهره بردارى از مديريت كامپيوتر، امكان استفاده از مواد آموزشى، بخش‏هاى تصويرى و صوتى، دسترسى به استاد از طريق تلفن و كامپيوتر، كنفرانس كامپيوترى و . . . را براى فراگيران فراهم مى‏آورد . در عين حال، اگر استفاده از رهيافت اول و چهارم نيز مورد نظر مديران ارشد سازمان باشد، با رهيافت‏هاى پيشين قابل جمع است و سطح كيفى و كمى آموزش‏هاى ارائه شونده را به مراتب پيچيده‏تر و گسترده‏تر خواهد ساخت .

ادامه دارد

                                                                                                                       منبع : www.icde.net        

آموزش مجازى  

نویسنده : دکتر عباس زارع

قسمت : چهارم

د . عوامل و زمينه‏هاى محدودكننده آموزش از طريق اينترنت

 1 . بايد اشاره كرد كه آموزش از طريق وب، زمان بسيارى از استاد را صرف مى‏كند . در واقع استاد مربوط، همواره بايد در دسترس باشد . دانشجو در اين فرآيند، انتظار پاسخ مستمر دارد . استاد در اين نوع آموزش نيازمند دو يا سه برابر وقت در مقايسه با آموزش چهره به چهره، (face - to - face) است .

2 . وقتى آموزش به طريق چهره به چهره صورت نمى‏گيرد، بايد توانائى‏هاى فراگير را با وظيفه مربوطه سازگار و منطبق كرد . استاد در اين فرآيند، از ميزان هوشيارى فراگير و حركت چشمان او آگاه نيست و براى او معلوم نيست كه فراگير، موضوع را مى‏گيرد يا نه . بنابراين اگر انگيزه كافى به فراگير ندهد، بزودى خسته مى‏شود و اگر انگيزه بيش از حد به او بدهد، وى در زير بار آن غرق مى‏شود . پس بايد طيف گسترده‏اى از گزينه‏ها را در اختيار فراگير بگذارد .

 3 . آگاهى از فهميدن فراگير امرى بسيار مهم و البته دشوار است . صرف پست الكترونيكى،  (E-mail) احساسات و دغدغه‏ها را به استاد منتقل نمى‏كند . پاسخ به پرسش‏هاى فراگير، دست كم توجه استاد به فراگير را نشان مى‏دهد . تجويز يك قالب و يك اندازه براى همه فراگيران، روش نامطلوبى است; زيرا تفاوت‏هاى فردى در ميان افراد، فراوان است . مشكل اين است كه بتوان فهميد تعامل، (interaction) چه زمانى در ذهن فراگير رخ مى‏دهد . آيا مى‏توان اولين لحظه درگير شدن ذهنى فراگير را شناسايى كرد؟

4 . آموزش روى وب به مشاركت محتاج است و بدون آن امكان‏پذير نيست . مشاركت ميان استاد و فراگير، مشاركت ميان دوره آموزشى و واقعيات امرى ضرورى است . از آنجا كه استاد نمى‏تواند فراگيران را ببيند، ناگزير است‏سطح بالايى از مشاركت را حفظ كند  .

 وقتى يك سخنرانى، (lecture) يا اشكال ديگر اطلاعات ارائه مى‏شود، تشويق نمودن فراگير به اينكه واكنش نشان دهد و تجربه ويژه خود را توليد كند، در توفيق دوره آموزشى بسيار مؤثر است . سايت‏هايى كه صرفا موادى را تهيه كرده و روى شبكه ريخته‏اند و قادر به طراحى و ارائه مشاركت‏آميز مواد خود نيستند، نمى‏توانند از مؤثر بودن ارائه مطالب خود سخنى به ميان آورند! داشتن مواد دوره‏هاى آموزشى روى شبكه، جوهره اساسى دوره‏هاى روى شبكه را شكل نمى‏دهد، بلكه اشتياق استاد به مواظبت كردن، انگيزه بخشيدن و تحريك نمودن و اطمينان از اينكه دانشجويان مواد آموزشى را دريافته‏اند، انرژى واقعى را به اين دوره‏ها مى‏دهد .

 5 . احتمال دور افتادن از فرآيند آموزش و شخصى شدن آموزش بسيار جدى است . ضمن اينكه تعامل، (interaction) در اين نوع آموزش يك اصل اجتناب‏ناپذير و بلكه يك الزام است و بايد تعهد و وفادارى نسبت‏به تماميت تعامل از راه دور وجود داشته باشد و نيز استاد استراتژى‏هاى مؤثرى را براى ارتقاى ديالوگ متقابل به كار برد . در عين حال، استاد بايد در گير شدن با مسائل و موضوعات شخصى فراگير را به حداقل برساند و به گونه‏اى روند امر را سامان دهد كه در دام گفتگو در باب موضوعات مورد نظر شخص فراگير نيفتد . خطر اصلى اين است كه اهداف اصلى آموزش، مورد مصالحه قرار گيرد و مغفول واقع شود . مشكل ديگر در همين زمينه اين است كه ممكن است چند دانشجوى معدود، ديالوگ را به دست گيرند و نهايتا ديالوگ تبديل به مونولوگ و سخنرانى يك‏طرفه شود .

6 . تا اهداف آموزش و باز خوردهاى آن آشكار و شفاف نشوند  ، سخت مى‏توان دوره آموزشى را مديريت كرد .

7 . نمى‏توان انتظار داشت فراگيران مجازى، آنچه را كه استاد مى‏خواهد انجام دهند، بدون اينكه قول ارائه مدرك، (Credit) براى آنچه انجام مى‏دهند، به آنان داده شود . در همين زمينه بايد اضافه كرد كه انسانى كردن و صفت انسانى بخشيدن به موضوعات آموزشى، امر بسيار مهمى است . فرآيند آموزش بايد براى فراگيران، ارزش خاصى داشته باشد، در غير اين صورت كار روى شبكه به يك كار فرعى و اضافى يا حتى يك سرگرمى بدل مى‏شود .

 8 . دانشجويان شركت كننده در اين دوره‏ها، دانشجويان ويژه‏اى هستند . در واقع، اينگونه دوره‏ها، مشتريان خاص خود را دارد . لزوم داشتن عناصرى نظير جديت، خود نظم بخشى، خود اتكايى، مهارت‏هاى دقيق خواندن و مهارت‏هاى كامپيوترى، فراگيران اين دوره‏ها را محدود به افراد ويژه‏اى مى‏كند .

ادامه دارد

                                                                                                                       منبع : www.icde.net        

آموزش مجازى  

نویسنده : دکتر عباس زارع

قسمت : سوم  

د . عوامل و زمينه‏هاى محدودكننده آموزش از طريق اينترنت

 1 . بايد اشاره كرد كه آموزش از طريق وب، زمان بسيارى از استاد را صرف مى‏كند . در واقع استاد مربوط، همواره بايد در دسترس باشد . دانشجو در اين فرآيند، انتظار پاسخ مستمر دارد . استاد در اين نوع آموزش نيازمند دو يا سه برابر وقت در مقايسه با آموزش چهره به چهره، (face - to - face) است .

2 . وقتى آموزش به طريق چهره به چهره صورت نمى‏گيرد، بايد توانائى‏هاى فراگير را با وظيفه مربوطه سازگار و منطبق كرد . استاد در اين فرآيند، از ميزان هوشيارى فراگير و حركت چشمان او آگاه نيست و براى او معلوم نيست كه فراگير، موضوع را مى‏گيرد يا نه . بنابراين اگر انگيزه كافى به فراگير ندهد، بزودى خسته مى‏شود و اگر انگيزه بيش از حد به او بدهد، وى در زير بار آن غرق مى‏شود . پس بايد طيف گسترده‏اى از گزينه‏ها را در اختيار فراگير بگذارد .

 3 . آگاهى از فهميدن فراگير امرى بسيار مهم و البته دشوار است . صرف پست الكترونيكى،  (E-mail) احساسات و دغدغه‏ها را به استاد منتقل نمى‏كند . پاسخ به پرسش‏هاى فراگير، دست كم توجه استاد به فراگير را نشان مى‏دهد . تجويز يك قالب و يك اندازه براى همه فراگيران، روش نامطلوبى است; زيرا تفاوت‏هاى فردى در ميان افراد، فراوان است . مشكل اين است كه بتوان فهميد تعامل، (interaction) چه زمانى در ذهن فراگير رخ مى‏دهد . آيا مى‏توان اولين لحظه درگير شدن ذهنى فراگير را شناسايى كرد؟

4 . آموزش روى وب به مشاركت محتاج است و بدون آن امكان‏پذير نيست . مشاركت ميان استاد و فراگير، مشاركت ميان دوره آموزشى و واقعيات امرى ضرورى است . از آنجا كه استاد نمى‏تواند فراگيران را ببيند، ناگزير است‏سطح بالايى از مشاركت را حفظ كند  .

 وقتى يك سخنرانى، (lecture) يا اشكال ديگر اطلاعات ارائه مى‏شود، تشويق نمودن فراگير به اينكه واكنش نشان دهد و تجربه ويژه خود را توليد كند، در توفيق دوره آموزشى بسيار مؤثر است . سايت‏هايى كه صرفا موادى را تهيه كرده و روى شبكه ريخته‏اند و قادر به طراحى و ارائه مشاركت‏آميز مواد خود نيستند، نمى‏توانند از مؤثر بودن ارائه مطالب خود سخنى به ميان آورند! داشتن مواد دوره‏هاى آموزشى روى شبكه، جوهره اساسى دوره‏هاى روى شبكه را شكل نمى‏دهد، بلكه اشتياق استاد به مواظبت كردن، انگيزه بخشيدن و تحريك نمودن و اطمينان از اينكه دانشجويان مواد آموزشى را دريافته‏اند، انرژى واقعى را به اين دوره‏ها مى‏دهد .

 5 . احتمال دور افتادن از فرآيند آموزش و شخصى شدن آموزش بسيار جدى است . ضمن اينكه تعامل، (interaction) در اين نوع آموزش يك اصل اجتناب‏ناپذير و بلكه يك الزام است و بايد تعهد و وفادارى نسبت‏به تماميت تعامل از راه دور وجود داشته باشد و نيز استاد استراتژى‏هاى مؤثرى را براى ارتقاى ديالوگ متقابل به كار برد . در عين حال، استاد بايد در گير شدن با مسائل و موضوعات شخصى فراگير را به حداقل برساند و به گونه‏اى روند امر را سامان دهد كه در دام گفتگو در باب موضوعات مورد نظر شخص فراگير نيفتد . خطر اصلى اين است كه اهداف اصلى آموزش، مورد مصالحه قرار گيرد و مغفول واقع شود . مشكل ديگر در همين زمينه اين است كه ممكن است چند دانشجوى معدود، ديالوگ را به دست گيرند و نهايتا ديالوگ تبديل به مونولوگ و سخنرانى يك‏طرفه شود .

6 . تا اهداف آموزش و باز خوردهاى آن آشكار و شفاف نشوند  ، سخت مى‏توان دوره آموزشى را مديريت كرد .

7 . نمى‏توان انتظار داشت فراگيران مجازى، آنچه را كه استاد مى‏خواهد انجام دهند، بدون اينكه قول ارائه مدرك، (Credit) براى آنچه انجام مى‏دهند، به آنان داده شود . در همين زمينه بايد اضافه كرد كه انسانى كردن و صفت انسانى بخشيدن به موضوعات آموزشى، امر بسيار مهمى است . فرآيند آموزش بايد براى فراگيران، ارزش خاصى داشته باشد، در غير اين صورت كار روى شبكه به يك كار فرعى و اضافى يا حتى يك سرگرمى بدل مى‏شود .

 8 . دانشجويان شركت كننده در اين دوره‏ها، دانشجويان ويژه‏اى هستند . در واقع، اينگونه دوره‏ها، مشتريان خاص خود را دارد . لزوم داشتن عناصرى نظير جديت، خود نظم بخشى، خود اتكايى، مهارت‏هاى دقيق خواندن و مهارت‏هاى كامپيوترى، فراگيران اين دوره‏ها را محدود به افراد ويژه‏اى مى‏كند .

ادامه دارد

                                                                                                                       منبع : www.icde.net        

آموزش مجازى  

نویسنده : دکتر عباس زارع

قسمت : دوم

 کلمات کلیدی : آموزش مجازی - آموزش الکترونیکی -آناتومی آموزش مجازی - آموزش روی شبکه

ب . آناتومى دوره‏هاى آموزشى روى شبكه،

On-line) 1 محتواى اين دوره‏هاى آموزشى، همانند كلاس‏هاى حضورى، (On - campus) است كه در محل دانشگاه ارائه مى‏شود; اما شيوه ارائه مطالب متفاوت است . به جاى حضور هفتگى دانشجو در جلسات كلاس دانشگاه، فراگير، دوره را به عنوان يك تجربه - learning Asynchronous مى‏گذراند; يعنى يادگيرى از هر جا در هر زمان، با به كارگيرى كامپيوتر خود .

آموزش مجازى  

نویسنده : دکتر عباس زارع

قسمت : اول

کلمات کلیدی : آموزش مجازی - کلاس مجازی ـ مزایای آموزش مجازی -آموزش الکترونیکی

پیش مقدمه :

فن‏آورى‏هاى اينترنتى، با سرعت چشمگيرى در حال گسترش است و پديده «آموزش با تكيه بر فن‏آورى‏هاى اينترنتى‏» اكنون موضوع توجه و رقابت فزاينده بيشتر دانشكده‏ها و مدارس دنيا قرار گرفته است . بنا به پيش‏بينى «سازمان جهانى داده‏» ، در سال 2004، آموزش سنتى نسبت‏به آموزش نوين درصدى معادل 25 به 75 را خواهد يافت . از سوى ديگر، دولت جمهورى اسلامى ايران، در حال حاضر توجه فراوانى به لزوم توسعه زيرساخت‏هاى ارتباطى - اطلاعاتى خود نموده و مايل است گسترش استفاده از فن‏آورى‏هاى اطلاعاتى را به طور جدى پى‏گيرد . بر اين اساس، به نظر مى‏رسد آن دسته از سازمان‏ها و موسسات حوزوى كه به نحوى به امر آموزش، اشتغال دارند و نيز رسالت عرضه آموزه‏هاى دينى در سطح فراگيران جهانى را براى خود قائل مى‏باشند، نظير دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم، سازمان حوزه‏ها و مدارس علميه خارج از كشور، مركز جهانى علوم اسلامى، جامعه الزهرا، مجمع جهانى اهل بيت و . . . لازم است تاملى اساسى در موضوع تحولات آموزشى سال‏هاى اخير و امكان آموزش در قالب‏هاى نوين بنمايند .