اهداف
---------------------------------------------------------------------------
در این وبلاگ میخوانید :
مدرسه هوشمند - مدارس هوشمند - مدرسه مجازی - مدارس مجازی
کاربرد اینترنت در مدرسه - LMS _ LCMS -ابزار و فناوری های آموزش مجازی - آموزش الکترونیکی -
آموزش مجازی - مدرسه هوشمند ایرانی - smartschool - E Learning
سامانه هاي نرم افزاري يادگيري الکترونيکي
محتواي الکترونيکي
مديريت يادگيري الکترونيکي
تجارب يادگيري الکترونيکي
ساير محورها
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
در این وبلاگ میخوانید :
مدرسه هوشمند - مدارس هوشمند - مدرسه مجازی - مدارس مجازی
کاربرد اینترنت در مدرسه - LMS _ LCMS -ابزار و فناوری های آموزش مجازی - آموزش الکترونیکی -
آموزش مجازی - مدرسه هوشمند ایرانی - smartschool - E Learning
مقاله ای از آقای ابطحی از اساتید دانشگاه صنعتی شریف را در اینترنت خواندم
و چون مطالب ارزشمندی در آن بود لذا توصیه می کنم حتما مطالعه فرمایند
این مقاله درباره مدارس متکثر خرد پایه - فرصت های ناشی از بکارگیری فاوا در آموزش و پرورش -
مفاهیم آموزش مجازی فرصتها و موانع می باشد
برای مطالعه اینجا کلیک کنید :
مدارس چند رسانه اي، گامي به سوي مدارس هوشمند
چکيده:
آموزش رايج در مدارس کشور، يک آموزش سنتي و يا به عبارت ديگر آموزش فقط شنيداري مي باشد. حداکثر اقدام تصويري در خصوص موضوعات مورد آموزش، نصب بعضي پوسترهاي رنگي بر روي تخته سياه کلاس مي باشد. در روش ديداري- شنيداري سعي مي شود آموزش به کمک فيلم ، انيميشن، نماهنگ و ... ارائه گردد. در اين روش ماندگاري مطلب قريب به 20 سال مي باشد در حالي که ماندگاري مطلب در روش شنيداري حداکثر 6 ماه است. در ضمن در روش ديداري- شنيداري مطالب علمي در محيطي جذابتر و در مدت زمان کمتر قابل انتقال است
در مدارس معمولي، طرح درس معلم شامل مجموعه اي از دستورالعمل ها، برنامه هاي درسي، سؤالات تمرينات اضافه، امتحانات کلاس و ... مي شود. اما در مدارس چندرسانه اي علاوه بر اين موارد، معلم از مواد آموزشي چندرسانه اي شامل فيلم، عکس، صدا، اسلايد و ... استفاده مي کند تا کيفيت و ماندگاري آموزش را ارتقا بخشد. اين قدم اول در راه حرکت به سمت مدارس هوشمند است.
واژگان کليدي: مدرسه هوشمند، مدرسه چندرسانه اي، آموزش چندرسانه اي، ابزارمعلم، شبکه مدارس
مقدمه
درباره ي تأثير فناوري اطلاعات و ارتباطات بر نظام آموزشي (و به طور خاص مدارس) دو رويكرد متفاوت وجود دارد. برخي معتقدند، اثر فناوري هاي جديد تدريجي است و صرفاً انتقال برنامه ي درسي سنتي را كارآمدتر مي سازد و در واقع، دسترسي به اطلاعات سريع تر مي شود. رويكردي ديگر معتقد است ورود فناوري اطلاعات و ارتباطات به مدرسه ها، هدف ها و ابزارهاي تعليم و تربيت را به طور اساسي تغيير مي دهد. از اين ديدگاه فناوري اطلاعات بر مرزهاي ساختاري نظام آموزش سنتي فايق مي آيد.
با اين كه موارد بالا از دستاوردهاي استفاده از فناوري اطلاعات است، با اين حال ساده لوحانه است اگر تصور كنيم ورود فناوري اطلاعات (در جلوه هاي متفاوت آن : اينترنت ، رايانه ، چند رسانه اي و ... ) به تنهايي باعث انقلاب آموزشي شود. اگر فرهنگ ياد دهي – يادگيري در نظام آموزشي تحول نپذيرد ، ورود فناوري هاي اطلاعاتي نه تنها تحولي ايجاد نخواهد كرد ، بلكه به تقويت سنت هاي محافظه كارانه ي آموزشي منجر خواهد شد. لذا تغيير در مدرسه سنتي به سوي مدرسه هوشمند نيازمند تغيير در نظام آموزش و پرورش كشور مي باشد و هيچگاه راه اندازي مدارس هوشمند ميسر نخواهد شد مگر ساختار نظام آموزش و پرورش تغيير يابد . اين امر نيازمند برنامه ريزي حداقل بيست ساله مي باشد. اين تغيير مي بايست قدم به قدم و با درايت و تفكر باشد.
پس از بررسي هاي دقيق و كارشناسانه اي که در چهار سال اخير به عمل آمده است و با اتکا بر نمونه تجارب موفق آموزش و پرورش ايران در نيم قرن اخير، حال بر اين عقيده ايم که در ايران با چهارگام مي توان از مدارس سنتي به مدارس هوشمند رسيد. اين چهار گام عبارتند از:
گام اول: ايجاد مدارس چند رسانه اي
گام دوم: ايجاد مدارس پروژه محور
گام سوم: ايجاد مدارس مطلوب
گام چهارم: ايجاد مدارس هوشمند
نگاهي دقيق به جزئيات گام هاي رسيدن به مدرسه هوشمند
آن چه در قالب چهار جدول ذيل ارائه مي گردد، فشرده و خلاصه ي برنامه ريزي ها و هدف گيري هاي لازم و متناسب با فضاي آموزشي کشور ايران است تا در فرآيندي بلند مدت و منسجم، بتوان به پارامترهاي مناسب کيفي در آموزش قرن 21 دست يافت. هر جدول به ارائه ي تعاريف، چشم انداز، اهداف، استراتژي ها و برنامه هاي در نظر گرفته شده در گام مورد نظر مي پردازد. در تشريح اهداف، استراتژي و برنامه هم به تفصيل در مورد هر چهار مشخصه ي: دانش آموز، معلم، سيستم آموزشي و معلم جداگانه بحث شده است.
|
جدول 1 |
گام اول: مدارس چند رسانه اي | |
|
«به کارگيري و بومي کردن فن آوري» جهت گيري اصلي در اين مدارس است و در بخش آموزش به طور خاص بر روي موضوع «طرح درس» و تا حدودي «تکاليف» سرمايه گذاري مي شود. | ||
|
چشم انداز |
افزايش انگيزه و عمق يادگيري و ياد دهي | |
|
هدف |
دانش آموز |
علاقمندي بيش تر به درس، مدرسه و کلاس و در نتيجه ارتقاي علمي |
|
معلم |
تغيير نگرش از آموزش سنتي به سوي آموزش چند رسانه اي ايجاد نگرش و آگاهي نسبت به فن آوري آموزشي | |
|
سيستم |
دستيابي به سرعت و دقت بالا در اطلاعات وضعيت انضباطي و برنامه ريزي مدرسه و دانش آموزان | |
|
اوليا |
آگاهي يافتن از فضاي تحصيلي دانش آموز و اقتضائات و الزامات آن | |
|
استراتژي |
دانش آموز |
يادگيري در محيط با نشاط و جذاب مدرسه، کلاس و درس ايجاد ظرفيت فرهنگي استفاده از IT |
|
معلم |
نگاه چند رسانه اي به ماده ي درسي و موضوعات کتاب درسي | |
|
سيستم |
ايجاد بانک هاي اطلاعاتي مورد نياز و به روز با امکان گزارش گيري و هشدار دهي | |
|
اوليا |
آشنايي با پروژه ي مدارس هوشمند و تعاريف مدرسه ي چند رسانه اي | |
|
برنامه |
دانش آموز |
آموزش ديداري شنيداري کتاب درسي (بدون حذف کتاب) |
|
معلم |
تدريس با استفاده از محتواي الکترونيک چند رسانه اي به کارگيري ابتکارات و خلاقيت هاي شخصي در امر تدريس | |
|
سيستم |
نصب و به کار گيري سيستم اتوماسيون اداري مدرسه | |
|
اوليا |
جلسات گروهي آموزش ICDL و معرفي پروژه ي SS | |
|
جدول 2 |
گام دوم: مدارس پروژه محور | |
|
«ارتقاي سطح و کيفيت آموزش» جهت گيري اصلي در اين مدارس است و در زمينه آموزش به طور خاص بر روي موضوع «تکاليف» و تا حدودي «ارزشيابي (مستمر)» سرمايه گذاري مي شود. همچنين پروژه هاي «همگرا» (با هدف رسيدن به جواب مورد نظر معلم از طريق پژوهش در بازه هاي زماني کوتاه) از مختصات خاص اين مدارس هستند. | ||
|
چشم انداز |
آموزش از تدريس به سمت تحصيل سوق مي يابد. | |
|
هدف |
دانش آموز |
تلاش مضاعف و انجام فعاليت هاي علمي و عملي براي يادگيري |
|
معلم |
دوسويه دانستن آموزش و فعاليت بيش تر براي گرفتن بازخورد | |
|
سيستم |
دستيابي به سرعت و دقت بالا در اطلاعات وضعيت آموزشي مدرسه و دانش آموزان | |
|
اوليا |
همراهي با مدرسه در کنترل و هدايت تحصيلي دانش آموز | |
|
استراتژي |
دانش آموز |
انجام پروژه هاي همگرا |
|
معلم |
با هدف قرار دادن محتواي کتاب درسي، پروژه هاي همگرا تعريف و هدايت مي کند. | |
|
سيستم |
ايجاد بانک هاي اطلاعاتي مورد نياز و به روز با امکان گزارش گيري و هشدار دهي | |
|
اوليا |
درگير شدن با مسأله آموزش و پژوهش فرزندان از راه IT | |
|
برنامه |
دانش آموز |
علاقمند به انجام پروژه ي همگرا مي شود و به عنوان تمرين آن را انجام مي دهد. با گزارش دهي از نحوه ي انجام پروژه ي همگرا، مورد ارزشيابي قرار مي گيرد. |
|
معلم |
تکاليف و تمارين پروژه اي همگرا در اولويت کاري است. ارزشيابي مستمر و اطلاع رساني از طريق سيستم انجام مي شود. | |
|
سيستم |
نصب و به کارگيري سيستم اتوماسيون آموزشي مدرسه | |
|
اوليا |
ارائه گزارش هاي مناسب و مستمر از وضعيت برنامه ريزي، انضباطي و آموزشي مدرسه و دانش آموزان تعريف وظيفه در انجام پروژه هاي همگرا | |
|
جدول 3 |
گام سوم: مدارس مطلوب | |
|
«ارتقاي سطح رشد معنوي و اجتماعي دانش آموز» جهت گيري اصلي در اين مدارس است و آموزش نحوه ي پيمودن مسير زندگي و به عمل در آوردن دانسته ها مورد تأکيد قرار مي گيرد. همچنين پروژه هاي «واگرا» (با هدف آموزش فرايند انجام پژوهش و رسيدن به جواب مسائل با نظارت معلم در بازه هاي زماني بلند بدون تأکيد خاص بر روي نتيجه) از مختصات خاص اين مدارس هستند. | ||
|
چشم انداز |
فارغ التحصيلان مطلوب علمي و عملي به جامعه تحويل مي دهد. | |
|
هدف |
دانش آموز |
دانايي را به توانايي پيوند مي دهد. |
|
معلم |
توانمند کردن دانش آموزان در به کارگيري علم و به دست آوردن آن | |
|
سيستم |
دستيابي به سرعت و دقت بالا در اطلاعات وضعيت رفتاري و اخلاقي دانش آموزان | |
|
اوليا |
همکاري در اجراي تصميمات و برنامه هاي آموزشي و پرورشي مدرسه (به جاي مداخله) | |
|
استراتژي |
دانش آموز |
انجام پروژه هاي واگرا |
|
معلم |
با هدف آموزش پيمودن مسير (متناسب با کتاب درسي) پروژه ي واگرا تعريف و هدايت مي کند. | |
|
سيستم |
ايجاد بانک هاي اطلاعات مورد نياز و به روز با امکان گزارش گيري و هشدار دهي | |
|
اوليا |
ايجاد ارتباط سريع و آسان دوسويه ي الکترونيک با مدرسه در جهت رشد دانش آموز | |
|
برنامه |
دانش آموز |
در فرايند انجام پروژه ي واگرا توانايي به کار بستن دانش را به دست مي آورد. ارايه ي نتايج و دفاع از دستاوردهاي پژوهش در پايان کار، مورد تأکيد است. |
|
معلم |
برنامه اي براي هدايت و نظارت مستمر پروژه واگرا دارد. در موردکيفيت فرايند انجام پروژه ي واگرا ارزشيابي مي کند. توان و قابليت کارگروهي دانش آموزان را ارزشيابي مي کند. | |
|
سيستم |
نصب و به کار گيري سيستم اتوماسيون پرورشي مدرسه | |
|
اوليا |
ارائه ي گزارش هاي مناسب و مستمر از وضعيت رفتاري و اخلاقي دانش آموزان تشکيل گروه هاي همياري و همفکري اوليا و مربيان تعريف وظيفه براي اوليا در پروژه هاي واگرا | |
|
جدول 4 |
گام چهارم: مدارس هوشمند | |
|
«ارائه ي آموزش متناسب هر فرد» جهت گيري اصلي در اين مدارس است. لذا داشتن استقلال کامل مديريتي مدارس و استقلال آموزشي معلمان دروس، بديهي است. | ||
|
چشم انداز |
در فرايند رشد، به تفاوت استعداد و توانايي دانش آموز توجه مي شود. | |
|
هدف |
دانش آموز |
توسعه ي همه جانبه ي توانايي هاي فردي و ارتقاي قابليت هاي اجتماعي |
|
معلم |
شناسايي و پرورش استعدادها و توانيي هاي خاص هر دانش آموز | |
|
سيستم |
تعريف و توسعه ي شاخص هاي منعطف ارزيابي عملکرد در کليه ي زمينه هاي پيشين | |
|
اوليا |
تصميم سازي و مشارکت در تصميم گيري با مدرسه | |
|
استراتژي |
دانش آموز |
تعريف و اجراي پروژه هاي همگرا و واگرا |
|
معلم |
فراهم کردن انواع شيوه هاي آموزشي براي استعداد ها و گرايش هاي مختلف تعريف پروژه هاي همگرا و واگرا متناسب با کلاس و دانش آموز | |
|
سيستم |
ايجاد سيستم هوش مصنوعي جهت توليد و توسعه ي شاخص هاي ارزيابي عملکرد | |
|
اوليا |
توسعه ي ابزارهاي نظارتي و مشورتي الکترونيک در رابطه با فعاليت هاي مدرسه | |
|
برنامه |
دانش آموز |
کارگروهي مستمر با نظارت مشاور |
|
معلم |
شناسايي علايق و استعدادهاي واقعي دانش آموزان برنامه ريزي نفر به نفر با نظارت مشاوران و اوليا براي رشد دانش آموز | |
|
سيستم |
نصب و به کارگيري برنامه ي جامع MIS مدرسه ي هوشمند | |
|
اوليا |
عهده دار بخشي از برنامه ي آموزشي در مدرسه هستند. عهده دار بخشي از برنامه ي تربيتي در مدرسه هستند. | |
گام اول، تبديل مدارس کنوني به مدارس چند رسانه اي
در ادامه ي اين مقاله قصد داريم به تشريح مرحله اول از اين تحول بزرگ و آرماني بپردازيم. مرحله اي که اکنون به خواست خدا قدم در آن گذاشته ايم و امروز با روش هاي اجرايي و مشکلات آن روبرو شده ايم.
نيازهاي مدارس چندرسانه اي
نيازهاي ما در تبديل مدارس کنوني به مدارس چند رسانه اي در اين مرحله به دو دسته ي کلي تقسيم مي شود:
1- دسترسي آسان و متنوع به منابع ياد دهي - يادگيري
- تجهيزات فيزيکي مانند کلاس درس، آزمايشگاه يا کارگاه
فضاي آموزشي مدارس و کلاس ها بايد قابليت آموزش چندرسانه اي را داشته باشد. زيرا در اين نوع از آموزش، دسترسي و در اختيار گذاشتن اطلاعات و مواد آموزشي متنوع از اولويت برخوردار است.
- تجهيزات ياد دهي – يادگيري شامل سخت افزار و نرم افزار
از الزامات ديگر طراحي، ايجاد و بهينه سازي شبکه داخلي مدارس با نصب و به روزآوري سخت افزارها و نصب نرم افزارهاي کارآمد و مناسب جهت مديريت کلاس ها و شبکه ي مدرسه مي باشد. همچنين تجهيز آزمايشگاه ها و کارگاه هاي مدرسه متناسب با نيازهاي درسي از نيازهاي تبديل مدارس کنوني به مدارس چندرسانه اي محسوب مي شود.
2- گوناگوني مواد آموزشي
- مواد آموزشي معمولي:
ما به کتاب ها، فرهنگ ها، دايره المعارف ها و منابع بيشتري براي اقناع و علاقمند کردن دانش آموز و همچنين گسترش دايره ي معلومات و علاقمندي هاي او نياز داريم.
- مواد آموزشي چند رسانه اي:
علاوه بر مواد آموزشي معمولي، ما به ميزان فزاينده اي نياز به محتواي آموزشي چندرسانه اي براي ايجادجذابيت و تأثيرگذاري بيش تر در کلاس دارس داريم.
- مواد آموزشي شبکه اي:
براي مديريت مدرسه و کلاس هاي درس به مواد آموزشي شبکه اي که قابليت گسترش و دسترسي هم زمان از چندين نقطه ي مختلف را داشته باشند احتياج داريم. همچنين براي ايجاد ارتباط بيشتر ميان ارکان آموزش در مدرسه استفاده از شبکه اجتناب ناپذير است.
راه حل هاي ممکن براي برآوردن نيازهاي مدارس چندرسانه اي
براي برطرف نمودن شايسته، بهينه و مطمئن نيازهاي مدارس چندرسانه اي راه حل هاي فراواني را در رده هاي مختلف مي توان ارائه داد. مختصري از اين ايده هاي امتحان شده و در حال آزمايش به اين شرح است:
1- کلاس هاي درس
- درس نامه چند رسانه اي
در مدارس چندرسانه اي علاوه بر مواد آموزشي معمولي، معلم از مواد آموزشي چندرسانه اي شامل فيلم، عکس، صدا، اسلايد و ... استفاده مي کند تا کيفيت و ماندگاري آموزش را ارتقا بخشد. استفاده از فرآورده هاي چندرسانه اي سه ويژگي ممتاز و برجسته دارد: ايجاد محيطي جذاب و دلنشين براي تدريس، کاهش زمان مورد نياز براي تدريس مباحث مختلف، ماندگاري بلند مدت مطالب آموزش داده شده تا 20 سال (در مقابل 6 ماه ماندگاري روش هاي شنيداري و سخنراني)
ابزار معلم، نرم افزاري است که مجموعه اي از فايل هاي چندرسانه اي را به همراه اطلاعات مکمل، به گونه ي در اختيار معلم قرار مي دهد تا در هنگام تدريس به راحتي از آن استفاده نمايد.
- نرم افزار ارائه مطالب براي معلم
نرم افزارهاي مديريت شبکه هاي کلاسي، براي معلم امکان ارائه ي مطلب و درس را از طريق رايانه فراهم مي کنند.
- ابزارهاي همياري مانند پست الکترونيک و نرم افزارهاي گروهي
همچنين پست الکترونيک و ابزارهايي از اين قبيل امکان تعامل سريع و کامل را (حتي از راه دور) براي معلمني و دانش آموزان ايجاد مي کنند.
2- کتابخانه و مرکز چند رسانه اي
- پايگاه متمرکز درس افزارهاي چند رسانه اي
در مدارس چند رسانه اي مي بايست امکان دسترسي معلم و دانش آموز به درس افزارهاي چند رسانه اي به سادگي فراهم باشد.
- منابع شبکه اي (اينترنت)
همچنين ايجاد دسترسي به اينترنت به عنوان بزرگ ترين شبکه ي جهاني داد و ستد اطلاعات و آموزش نحوه ي استفاده از آن و مخاطرات و فرصت هاي اين پديده ي جهاني (براي اوليا، معلمين و دانش آموزان) بايد در برنامه ي کاري مدارس قرار گيرد.
3- کارگاه رايانه
- تدريس رايانه
آموزش فراگير رايانه براي همه ي ارکان آموزش در مدرسه ي چندرسانه اي و در سطوح مختلف از مقدمات امر است.
- تجهيزات چند رسانه اي آماده و در دسترس
مدارس و کلاس هاي درس فعلي مي بايست به شکل شايسته اي جهت پياده سازي و برآورده کردن اهداف مرحله ي چندرسانهاي تغيير ساختاري و فيزيکي يابد. براي اين کار دو مدل امتحان شده در پيش رو داريم:
الف) تغيير ساختار فيزيکي کلاس هاي درس به صورت کلاس هاي چند رسانه اي (تصوير 1) و طراحي و استقرار ميزهاي جديد گروهي دانش آموزان در کلاس (تصوير 2) (نمونه اجرا شده در استان يزد و تهران)
ب) تغيير ساختار کارگاه رايانه ي مدارس براي استفاده ي کلاسي متعارف همه ي معلمان (نمونه اجرا شده در استان خوزستان)
۴- واحد اداري
- مديريت پايگاه اطلاعات دانش آموزي و آرشيوها
نرم افزارهاي اداري متناسب با مدرسه ي چندرسانه اي امکان نگهداري و مديريت کليه ي اطلاعات مربوط به دانش آموزان و کادر مدرسه را داراست و در زمان لازم مي تواند اکثر خدمات مورد نياز پرسنل را ارائه نمايد.
- پيگيري ها
از جمله قابليت هاي اين نرم افزارها امکان پيگيري امور تا حصول نتيجه است. مثلا پيگيري عملکرد دانش آموز و معلم در کلاسي خاص و بازه ي زماني مشخص با توجه به اطلاعات موردي وارد شده به سيستم و گزارش هاي متنوع گرفته شده از آن ممکن است.
- انتشار اطلاعات و اعلانات
همچنين اطلاع رساني، نظرسنجي و فضا سازي در مورد کليه ي برنامه هاي يک مدرسه ي معمولي، در مدرسه ي چند رسانه اي با به کار گيري نرم افزارهاي مديريت اداري (اتوماسيون) قابل اجراست.
5- اتاق سرور
- سرور سايت مرکزي Application Servers , Management Data Server
با نصب و راه اندازي سخت افزارهاي لازم براي ايجاد شبکه ي داخلي مدرسه و قراردادن نرم افزارهاي لازم جهت مديريت شبکهي کلاس ها و انجام تنظيمات مورد نياز، ضمن رعايت معيارهاي امنيت شبکه مي توان تا حد زيادي نسبت به اجرا و کارکرد ساختار چندرسانه اي مدرسه اطمينان داشت.
با اميد آن که با گسترش و اجرايي شدن طرح مدارس چندرسانه اي در سراسر کشور، شاهد حرکت سريع و پويا به سمت هوشمند شدن واقعي آموزش در ايران عزيزمان باشيم. کيفيت واقعي آموزش زماني محقق مي شود که بتوانيم هر دانش آموز را به آن نسبت که توانايي، استعداد و علاقه دارد به سمت بهترين مسير و جهت در زندگي هدايت کنيم. آموزش و پرورش ما بايد از روزمرگي خارج شود تا دغدغههاي والاي تربيتي، مجال به عرصه عمل درآمدن پيدا کنند. مي شود و مي توانيم؛ ان شاء الله.
منبع و آشنایی بیشتر :
مدرسه هوشمند ( مدارس هوشمند )
کلمات کلیدی :
آشنایی با مدرسه هوشمند - تاریخچه مدرسه هوشمند -اهداف مدرسه هوشمند
مقدمه
مدارس هوشمند بر پایه دیدگاههای نوینی استوار هستند که فواید آن نه تنها متوجه مدارس خواهد شد بلکه تجارب واقعی زندگی را در اختیار دانشآموزان قرار خواهد داد. در قرن بیست و یکم دانشآموزان به جای کیفهای مملو از کتب حجیم با کامپیوترهای کیفی سر کلاس درس حاضر خواهند شد که امکان دسترسی آنها به اطلاعات نامحدود را فراهم خواهد ساخت. امتحانات از طریق رایانه برگزار خواهد شد و دانشآموزانی که به علت بیماری نتوانند در کلاس درس حاضر شوند، قادر خواهند بود در منزل از طریق رایانه درسهای خود را دنبال کنند.
نقدی بر مدرسه هوشمند در ایران
مرضیه ابراهیمی (کارشناس فناوری اطلاعات و فناوری آموزشی تهران)
طرح مدرسه هوشمند يا همان مدرسه فردا در وزارت آموزش و پرورش طرح موفقي نبوده است. اين طرح از مالزي دريافت شده و سند آن در كشور ترجمه شده و در سال ۲۰۰۳به صورت آزمايشي آغاز به كار كرده است. اين طرح آغاز خوبي نداشته و در مورد آن تحقيق و پژوهش كافي نشده است، و مانند بسياري از طرحهاي ديگر حوزه فناوري اطلاعات به صورت «رويايي» شروع شده است.
طرح مدرسه هوشمند در سه دبيرستان در شهر تهران آغاز شده، اين مدارس، امكانات و بستر مناسب تري نسبت به ساير مدارس داشته اند، و معلمان و دانش آموزان براي توليد محتواي الكترونيك مورد آموزش قرار گرفتهاند. ولی در زمینه تطبیق برنامه با مدارس ما، كار تحقيقاتي، پژوهشي، بوميسازي و مطالعات تطبيقي انجام نشده به غير از اينكه سران وزارتي از مدارس هوشمند مالزي بازديد كرده اند.
در طرح هاي اينچنيني يك تيم كارشناسي قوي كه كار نظارتي انجام داده و بر روند اجراي كار كنترل داشته باشند، نياز است. در صورتی که در حال حاضر به عنوان مثال در استان تهران که آغاز کننده مدارس هوشمند بوده است از كارشناسي كه به عنوان مسوول طرح مدرسه هوشمند انتخاب شده است، كارشناس بودجه بوده و تخصص كافي براي اجراي اين طرح ندارد.
اين طرح پس از دو سال بايد متوقف شود، سپس كارهاي پژوهشيو تحقيقي آن انجام شده، و خروجيهاي آن مشخص شود تا بدانيم بايد براي راه اندازي اين مدارس چه كاري بايد كرد. اين كارشناس افزود: فناوري اطلاعات به سيستم آموزش دير وارد ميشود زيرا خروجيهاي آن انسان ميباشد، به همين دليل نفوذ آن به آموزش و پرورش داراي سيستم پيچيدهاي است. به عقيده وي، درمدارس بايد از سيستم و ابزارهاي فناوري اطلاعات استفاده كنيم، و تعاملي بين دبير و دانش آموز داشته و طرح را توجيه كنيم زيرا اين طرح هنوز براي مديران اين مدارس توجيه شده نيست. اين سه دبيرستان به سخت افزارهاي زيبايي مجهز شده است، اما از اهداف ايجاد مدرسه هوشمند دور ميباشد. با توجه به اينكه “وب” موضوع مهمي در مدرسه هوشمند ميباشد، اكنون در اين طرح آزمايشي وب مورد بيتوجهي قرار گرفته و تنها به تجهيز مدارس به سخت افزارهاي مدرن توجه شده است.
حجم اطلاعات توليد شده طي ۳۰ سال گذشته در دنيا، ۵ برابر دانشي است كه دو هزار سال گذشته توليد شده است. به همین خاطر بايد شيوه آموزش در كشور تغييركند، بايد دانش آموزانمان را از حالت دانش آموز صرف دور كنيم.
مدرسه هوشمند، روند يادگيري دانش آموز را كنترل كرده و اشكالات آن را مشخص ميكند و به مدير نيز در تصميمگيري مساعدت مينمايد، مدرسه هوشمند ابزار فناوري اطلاعات را وارد مدرسه ميكند تا زمينه براي ورود دانش آموز به عصر ارتباطات سهل شود. ما ابزار را به مدارس وارد كردهايم اما نمي دانيم در مدرسه هوشمند چه كاري بايد انجام دهيم.
در بعضی موارد هم مسئولین مدارس هوشمند را با مدارس و آموزشگاههای مختص آموزش از راه دور و آموزش مجازی اشتباه می گیرند که هدایت و تصحیح این تفکر غلط هزینههای بسیار زیادی دارد که بعضاً بی نتیجهی مناسبی نیز ختم نمیشود و مسئولین همچنان بر عقیده خود اصرار غلط میورزند
این مقاله در چندین سایت و وبلاگ بدون منبع مشاهده کرده ام و نمی دانم کدایک منبع اصلی است !!!!!!
(ادامه مطالب قبلی )
د - محتوا
در اين مدرسه محتوا به دو شكل مي باشد:
*محتواي تهيه شده با استانداردهاي لازم (ازطريق آموزش و پرورش).
*محتوايي كه معلم توليد مي نمايد.
به طور كلي محتوا بر اساس چهار شاخص اصلي شكل مي گيرد:
-كيفيت فني
-جذابيت
-كيفيت آموزشي
- تطابق با برنامه درسي
مديريت:
مديريت كارا و اثربخش كه بتواند منابع و فرآيندهاي مورد نياز براي پشتيباني تدريس و يادگيري را هدايت نمايد.
-اصول حاكم بر مديريت مدرسة هوشمند:
*اداره امر آموزش مدرسه.
*افزايش مشاركت والدين و جامعه.
*مديريت معلمان توانمند و متخصص.
*تخصيص منابع به نفع حداكثر دانش آموزان.
*فراهم آوردن محيطي سالم در مدرسه.
*اطمينان از امنيت مدرسه و كاركنان آن
*بهره برداري از فناوري و اداره آن به طور كارآمد و اثر بخش.
وظايف مدير
-رهبري مدرسه.
- ارتباطات مناسب با والدين و جامعه.
- سياستگذاري در راستاي اهداف آموزش و تربيتي.
- مديريت برنامه آموزش متناسب با محيط ياددهي – يادگيري.
-امور دانش آموزان.
- تهيه سيستم جامع اطلاعات دانش آموزان به منظور ذخيره سازي بازيابي و گزارش دهي همه اطلاعات دانش آموزان.
- تسهيل فرآيند ثبت نام.
- مشاوره و رسيدگي به امور آموزشي و تربيتي دانش آموزان.
- مديريت آزمون ( شكل، نوع، صحت نتايج).
- پيگيري امور بهداشت، بيمه و غيره.
-منابع آموزشي.
- آشنايي با استفاده از پايگاه اطلاعاتي جامع آموزشي براي دسترسي سريع و ساده دانش آموزان و معلمان.
- فراهم ساختن منابع متناسب با نياز معلم و دانش آموز به صورت الكترونيكي و چاپي (كتابخانه الكترونيكي و...).
- آشنايي با نرم افزار هاي آموزشي.
- تدوين برنامه درسي متناسب با منابع آموزشي.
-امور مالي.
- سيستم جامع حسابداري با توانايي توليد گزارشهاي مورد نياز به صورت خودكار.
- بازرسي و كنترل جامع براي اطمينان از كاركرد درست نظام مدرسه.
- بودجه ريزي سالانه و برنامه ريزي بلند مدت.
-منابع انساني.
- برنامه ريزي معلمان (زمان بندي - ارزيابي).
-ايجاد سيستم جامع منابع انساني (كارگزيني، آموزشي، تحصيلات، مرخصي ها، مهارت آموزي).
- ارتقاء نيروي انساني (مديريت برآموزش معلمان كادر اداري).
- اداره برنامه كاري كاركنان بوسيله دسترسي آسان به اطلاعات.
-امنيت.
- ايجاد ايمني مناسب براي دانش آموزان با سنين و نيازهاي مختلف.
- ايجاد امنيت اطلاعات و دسترسي محدود فقط براي پرسنل مسئول.
- تامين امنيت فيزيكي تجهيزات .IT
- تامين امنيت فيزيكي اقلام مدرسه.
- فناوري.
- نظارت بر پياده سازي اجزاء فناوري در مدرسه.
- برنامه ريزي واقع گرا براي توسعه قابليتهاي IT.
- نظارت و هماهنگي لازم براي پشتيباني از اجزاء فناوري.
- آموزش فناوريها.
مسئوليتها و مهارتهاي حرفه اي
مدير
مدير اين مدرسه در اداره مدرسه با اطلاعات و فرآيندهاي هماهنگي سركار دارد. اثر بخشي مديريت در مدرسه هوشمند از طريق استفاده از فناوري اطلاعات مي باشد. مدير مدرسه بايد تحت آموزش مداوم فناوري اطلاعات باشد تا در اداره تجهيزات و فناوري و روشها توانمند گردد.
نكته: منظور از مهارتهاي اوليه IT شامل آشنايي باICDL)،word، powerpoint) ومهارتهاي استفاده از محيط WEB مي باشد.
• آموزشهاي مورد نياز:
- مهارتهاي اوليهIT ،word ، power point).
- نرم افزارهاي چند رسانه اي مرتبط با آموزش (محتواهاي درس).
- نرم افزارهاي آموزشي و كمك آموزشي درسي (اطلاعات اوليه).
- نرم افزارهاي ويژه مديريت (بانك هاي اطلاعاتي مرتبط).
- نرم افزارهاي اداري مانند (نرم افزارجامع مدرسه).
• نقش ها و مسئوليتها:
- تنظيم اهداف قابل حصول براي مدرسه با بررسي نيازهاي دانش آموزان،اولياء و مردم.
- برنامه ريزي براي ارتقاء دائمي مهارتهاي كاركنان اداري در زمينه كاربرد رايانه در امور اداري.
- برنامه ريزي راهبردي براي فعاليتهاي محوله به مدرسه.
- تبادل نظر با معلمان در مورد چگونگي بهبود شيوه هاي ياددهي - يادگيري در دنياي پر تحول امروزي.
• -مهارتها:
- بكارگيري و عملياتي كردن تئوريهاي مديريت.
- مهارتهاي خود رهبري، انگيزش، نوآوري، خلاقيت، كار گروهي.
- توانايي استفاده از فناوريهاي مربوط در اداره مدرسه.
- رهبري آموزشي.
- كاربرد نرم افزارهاي چند رسانه اي و مديريتي.
معلمان.
معلمان در مدرسه هوشمند نقش هدايتگر را دارا هستند. در اختيار قراردادن منابع و تشويق دانش آموزان و امر هدايت آموزش در مدرسه به عهده معلمان مي باشد و دانش آموز يادگيري را خواهد آموخت. مهارتها و آموزش دقيق و كارآمد معلمان عاملي مهم و نياز اساسي در مدرسه هوشمند مي باشد.
• آموزشهاي مورد نياز:
- مهارت (IT،word ، power point).
- كاربرد فناوري در فرآيند ياددهي - يادگيري (برنامه درسي، روش تدريس، محتوا و ارزيابي).
- نوآوري در فعاليتهاي ياددهي – يادگيري.
• نقشها و مسئوليتها:
- برنامه ريزي و تدارك امور تدريس.
- مديريت فناوري آموزشي.
- رسيدگي به وظايف تخصصي در محيط ياددهي – يادگيري.
- ارائه آموزش اثربخش.
• مهارتها:
- طراحي آموزش.
- فرآيند مديريت كلاس.
- ارزيابي يادگيري دانش آموز.
- انتخاب منابع متناسب با دانش آموز.
- استفاده مناسب از فناوري در امر آموزش.
كاركنان اداري
كاركنان اداري مدرسه كه مسئوليت آنها شامل نگهداري پرونده هاي دانش آموزان، كاركنان (آموزشي و غيرآموزشي)، امور مالي، روابط عمومي مدرسه، انبار مدرسه و امور مربوط به رفاه دانش آموزان و كاركنان مي باشد.
در مدرسه هوشمند اين وظايف به كمك فناوري انجام مي شود. كاركنان مدرسه بايد با نحوه اتوماسيون اداري آشنا باشند، در واقع آنها بايد با مهارتهاي اوليه (IT،word ، excel) و واژه پردازها و صفحه گسترده ها آشنا باشند.
• آموزشهاي مورد نياز:
- مهارتهاي پايه (IT ،word، excel).
- نرم افزار هاي مديريتي.
• نقشها و مسئوليها:
- امور مالي مدرسه.
- نگهداري پرونده دانش آموزان و كاركنان.
- اداره امور مربوط به رفاه دانش آموزان و كاركنان.
• مهارتها:
- مهارت در IT)،word ، excel).
- كاربرد واژه پردازها.
- كاربرد نرم افزارهاي مديريتي.
مسئول كارگاه رايانه
حضور يك نفر هماهنگ كننده امور رايانه و فناوري در مدرسه الزامي است. همچنين اين فرد مسئوليت راهنمايي و كمك به آموزش معلمان در آموزش كارآمد با استفاده از فناوري را بر عهده دارد. در نتيجه مسئول كارگاه رايانه بايد معلمي، با توانايي استفاده از IT در زمينه آموزشي و مديريتي باشد.
• آموزشهاي مورد نياز:
- مهارتهاي پايه و تخصصي .IT
- بكارگيري IT در فعاليتهاي ياددهي – يادگيري.
- خلاقيت و نوآوري در فعاليتهاي ياددهي – يادگيري.
- ايفاي نقش به عنوان راهنما و پشتيبان آموزشي.
- كمك به برنامه ريزي ارتقاء فني مداوم مدرسه و اعضاي آن.
- آشنايي با سخت افزار و شبكه.
• نقشها و مسئوليتها:
- حل مشكلات فني و شبكه و رايانه ها.
- پاسخ به نيازهاي معلمان در مورد مسائل فني در كلاس درس.
- همكاري با مدير در بكارگيري نرم افزارهاي مديريتي.
- كمك در انتخاب و ارزيابي محتواهاي الكترونيك.
- راهنمايي و آموزش معلمان در آموزش كارآمد از ابزارهاي فناوري.
- نظارت بر نگهداري همه تجهيزات فني
- ارتباط با ستاد پشتيباني فني مدارس در خصوص تعمير، جايگزيني و ارتقاء فني تجهيزات در موارد لزوم.
- حفظ همگامي با توسعه فناوري.
مهارتها:
- مهارتهاي پايه تدريس.
- مهارتهاي پايه IT.
- مهارت در بكارگيري ابزارهاي فناوري براي جمع آوري اطلاعات، آموزش، فرآيند مديريت و ارتباطات.
-اولياء دانش آموزان.
والدين دانش آموزان نقش اساسي در دست يابي به اهداف مدرسه و رشد متوازن و كلي دانش آموزان ايفاء مي كنند. افزايش مشاركت والدين در فرآيندهاي آموزشي اين مدرسه از اولويتهاي مهم مي باشد. والدين مي توانند به عنوان منابع آموزشي تلقي مي شوند و اين مشاركت در فرآيند مادام العمر آنها نيز مفيد خواهد بود.
• راهبردها و خط مشي ها:
- برنامه كلي براي والدين دانش آموزان مدرسه
- رسانه ها ( چاپي - الكترونيكي ).
- نمايش و ارائه دستاوردها.
- برگزاري نشستهاي مستمر در مورد نقش والدين در فرآيند تربيت دانش آموز
- برگزاري دوره هاي IT براي اولياء (به صورت محدود).
- جلسه ماهانه و تشكيل گروههاي پشتيباني.
- اردوهاي IT در مدرسه.
- تابلوي اعلانات اولياء در سايت مدرسه.
- صفحه ويژه والدين در سايت مدرسه.
• نقشها و مسئوليتها:
- تامين نيازهاي آموزشي فرزند خود.
- پيگيري مراحل پيشرفت فرزند خود.
- راهنمايي، ايجاد انگيزش، مشاوره با فرزند خود.
- پشتيباني از فعاليتهاي مدرسه.
• مهارتها :
- توانايي استفاده از پايگاه اطلاعاتي مدرسه.
- آشنايي با فرآيندهاي آموزشي.
فناوري
• شبكه رايانه اي
شبكه اي از رايانه ها كه در آن بتوان منابع را به اشتراك گذاشت يكي از اساسي ترين بخش هاي مدرسه هوشمند مي باشد. شبكه در يك مدرسه هوشمند بخش هاي مختلف مدرسه را تحت پوشش قرار مي دهد. اين بخشها شامل دفاتر مدير، كاركنان اداري، معلمين و كلاسهاي درس، كتابخانه و محل ورود و خروج دانش آموزان مي باشد.
نظر به اهميت شبكه توجه به امنيت چنين شبكه اي مهم و حياتي است، امنيت شبكه چه در بعد محرمانه بودن و چه در بعد حفظ اطلاعات، بايد با توجه به استانداردهاي لازم تعريف گردد.
• محتواي الكترونيكي
محتواي الكترونيكي اصلي ترين بخش در آموزش الكترونيكي در يك مدرسه هوشمند مي باشد. يك محتواي الكترونيكي بايد از استاندارهاي مشخصي برخوردار باشد تا بتواند ارتباط با مخاطب را به خوبي برقرار نمايد. توليد محتواي الكترونيك از طريق معلم يا سازمان آموزش و پرورش انجام مي پذيرد، كه در هر دو صورت رعايت استانداردها لازم است.
• محيط ارتباطي بين اجزاء مدرسه هوشمند (platform)
مديريت آموزشي، ارزيابي هوشمند، محيطهاي گفتگوي دانش آموزان، معلم و مدير، ارتباط با والدين، نياز به يك بستر نرم افزاري دارد.
اين بستر كه به صورت مدلهاي مجازي به كار گرفته مي شود platform نام دارد كه براي مدرسه هوشمند با توجه به نيازها و شكل كار بايد به طور مستقل تعريف گردد.
آموزش و پرورش
R تجهيز مدارس
آموزش و پرورش به منظور پيشبرد اهداف آموزشي از طريق الكترونيك، نياز دارد كه مدارس مجهز به فناوري داشته باشد، مدرسه هوشمند به عنوان يك مدرسه الكترونيك كامل بايد از تجهيزات رايانه، شبكه، نرم افزارهاي مورد نياز غني گردد تا بتواند به اهداف مورد نظر خود دست پيدا نمايد.
R تهيه و استاندارد سازي محتوا
از وظايف آموزش و پرورش تهيه محتواي متناسب با اهداف و سياستهاي آموزشي كل كشور مي باشد. ايجاد استانداردهاي لازم در اين زمينه از اصولي ترين راهبردها است تا با ارائه اين استانداردها بتوان محتواهاي توليد شده در بخش خصوصي و دولتي را محك زد و از آن در مدرسه هوشمند استفاده نمود.
R قوانين لازم براي مدارس هوشمند
در برخي از بخش هاي مدرسه هوشمند نياز به تغيير قوانين و اعمال سياستها ي جديد مي باشيم كه اين كار دشوار، بايد در طول زمان و با در نظر گرفتن شرايط فرهنگي كشور صورت پذيرد. از جمله بخشهايي كه در آن نياز به تغيير قوانين مي باشد:
الف)- بخش ارزيابي
ب)آموزش در بخش تربيت معلم
ج)- ساماندهي تجهيز مدارس
R پشتيباني از مدارس هوشمند
با توجه به اينكه مدارس هوشمند در حال تغيير ساختار آموزش در كشور مي باشند. حمايت از اين طرح داراي اهميت ويژه اي است، پر واضح است كه استفاده ابزار توانمند فناوري در زمينه آموزش مي تواند قابليتها و استعدادهاي دانش آموزان را به منصه ظهور برساند.
R رزشيابي از مدارس هوشمند با در نظر گرفتن مدارس گواه
وظيفه مهم آموزش و پرورش ارزشيابي و اعلام نقصها و ضعفهاي مدارس هوشمند مي باشد كه خود بايد داراي استانداردهاي لازم باشد كه بايد به بخش مربوطه در آموزش و پرورش ارجاع گردد.
سازمان آموزش و پرورش شهر تهران در سال تحصيلي84-1383 اقدام به راه اندازي آزمايشي مدارس هوشمند (Smart Schools) در چهار دبيرستان منتخب مناطق تهران نموده است كه اسامي آنها بشرح زير اعلام مي گردد:
نام دبيرستان منطقه آدرس نام مدير
آبسال 4 خ هنگام بالاتر از ميدان الغدير خ شهيد نونوار شرقي خانم اربابيان
دكتر مصاحب 5 خ آيت اله كاشاني بعداز ميدان نور- ابتداي شقايق آقاي حضرتي
نداي آزادي 7 خ شهيد بهشتي نبش خ سهند خانم دواري
غير انتفاعي شهداي كارگر 5 خ مشيريه منبع آب آقاي مباركي
منبع :
منبع :
مدرسه هوشمند رويكرد جديد آموزشي است كه با تلفيق فناوري اطلاعات و برنامه هاي درسي، تغييرات اساسي در فرآيند ياددهي و يادگيJري را به دنبال خواهد داشت. در اين رويكرد نقش معلم به عنوان راهنما و نه انتقال دهنده دانش، نقش دانش آموز به عنوان عضو فعال، خلاق، نقاد و مشاركت جو، به جاي عضوي منفعل و مصرف كننده دانش و نظام ارزشيابي، به صورت فرآيند محور نه نتيجه محور، تغيير خواهد نمود. مدارس هوشمند تحولي عظيم را در نظام هاي آموزشي به دنبال خواهند داشت، به نحوي كه دانش آموزان قادر خواهند بود فناوري اطلاعات را در تمامي زمينه هاي آموزشي، از جمله مديريت و برنامه كلاس درسي به كار ببندند.
هدف نهايي از فعال نمودن مدارس هوشمند، تربيت نيروي كاري مجهز به مهارتهای رايانه ای و سواد اطلاعاتی است كه بتوانند نيازهاي زندگی در دنيای اطلاعاتی جديد را برآورده كنند. رويكرد مدارس هوشمند رويكردي جامع و تلفيقي است. از آن جهت "جامع" است كه به منظور بـرآوردن نيـازهاي دانـش آمـوزان با روشهاي يادگيري متفاوت و استفاده از ابزارهاي چندرسانه اي (بصري، كلامي، شنيداري و عملي) تلاش خواهد شد تا زمينه رشد همه جانبه استعدادهاي دانش آموزان را تدارك ببيند و به اين دليل "تلفيقي" است كه به جاي استفاده ابزاري از فناوري اطلاعات، با تلفيق ميان برنامه هاي درسي و روش ها و شيوه هاي يادگيري، نسبت به كارآمد و اثربخش نمودن نظام آموزشي اقدام گردد. به علاوه مدل هاي آموزشي مدارس هوشمند شركت فعالانه دانش آموزان را طلب مي كند.
|
مدارس هوشمند محيط همكاري و رقابت هستند و مواد آموزشي و تمرينات جهت بسط اين مهارتها در دانش آموزان طراحي شده اند. به عبارت ديگر مدارس هوشمند شامل اجزاي درهم تنيده اي است كه به منظور انگيزش حس كنجكاوي دانش آموزان و مشاركت فعال آنها طراحي شده اند تا با هماهنگ نمودن تلاش دانش آموزان، معلمان |
|
و مديران در محيطي جامع و تلفيقي، نسبت به برآورده نمودن تمامي نيازهاي آموزشي افراد اقدام نمايند.
|
سناريوي اصلي مدارس هوشمند، فراتر از صرف تعامل دانش آموزان، با استفاده از آخرين تكنولوژي روز مي باشد. به جاي آموزش انفرادي، دانش آموزان به طور فيزيكي يا مجازي در تيمها فعاليت مي كنند. معلمان نيز به عنوان تسهيل كنندگان فرايند آموزشي فعاليت کرده و دانش آموزان را در راستاي كسب دانش هدايت مي كنند. فراگيران فعال، مي توانند با سرعت بيشتري به سمت مطالب جديد و پيچيده تر پيشرفت كنند در حاليكه فراگيرانِ كندتر تا زمانيكه آمادگي كامل پيدا كنند ادامه مي دهند. |
به طور خلاصه، هر كس داراي فرصتي عادلانه جهت آموزش، متناسب با توانايي و سرعت خويش مي باشد.
به نقل از سایت: |
با گسترش فناوري هاي ارتباطي و توسعه امكانات تكنولوژيكي در عرصه ارتباط ، تمام سازماني خود را به سمت مكانيزه كردن سوق دهند تا از اين طريق بر سرعت و دقت انجام كارها افزوده و احتمال خطا توسط نيروي انساني را كاهش دهند .
نظام آموزش و پرورش نيز به نوبه خود با وارد كردن فناوري هاي ارتباطي در اين عرصه تلاش كرده تا حداكثر بهره برداري را از اين دستاورد بشري داشته باشد . مدارس هوشمند در دنيا حاصل به كارگيري از اين امكانات است . كشور مالزي در سال 1998 براي اولين بار به عنوان نخستين كشوري بود كه مدارس هوشمند را در نظام آموزش و پرورش راه اندازي كرد و با ارايه الگوي موفق توانست تجربه خود را به ساير كشورها نيز منتقل كند و امروزه علاوه بر مالزي ديگر كشورها نيز براي هوشمند كردن مدارس خود اقدام كرده اند كه بطور مثال مي توان از فرانسه به عنوان كشوري موفق در اين عرصه نام برد .
شوراي عالي آموزش و پرورش كشورمان نيز در سال 1380 موضوع مدارس هوشمند را براي نخستين بار مطرح كرد كه با تاييد و تصويب اين شورا مقرر گرديد از سال 81 اين مدارس راه اندازي شوند اما به دلايلي كار متوقف شد تا اينكه با تامين اعتبار و تصويب مجدد مقرر شده است كه در سال تحصيلي جديد طرح مدارس هوشمند در 4 دبيرستان شهر تهران به اجرا گذاشته شود . لذا به همين دليل ضمن تبيين اين موضوع به اهداف و موانع آن اشاره خواهيم داشت .
مدرسه هوشمند مدرسه يي است كه علاوه بر استفاده از امكانات فيزيكي مدرسه و برنامه هايي مانند ساير مدارس تلاش دارد تا با تجهيز به امكانات رايانه يي و فناوري هاي مربوطه كنترل و مديريت خود را بر اين اساس مبتني كند و محتواي اكثر دورس را الكترونيكي كرده و ارزشيابي و نظارت سيستم را هوشمند گرداند . در اينگونه مدارس سيستم بر روي كامپيوتر مركزي مدرسه نصب مي شود و با اتصال به تعداد زيادي از خطوط تلفن در طول شبانه روز آماده ارايه خدمات است . اين سيستم امكاني را فراهم مي آورد تا دانش آموزان ، اوليا و معلمين و كادر مدرسه در تعامل هميشگي و پويا برنامه خود را به پيش برند . امكان اطلاع رساني صوتي و تصويري ، ارتباط با مربيان ، ارايه انتقادات و پيشنهادات ، پرسش و پاسخ و ساير موارد ضروري از جمله كاركردهاي مدارس هوشمند است . در اين مدارس دانش آموزان با داشتن يك كامپيوتر در منزل هميشه با سيستم مدرسه خود در ارتباط خواهند بود لذا مي توان گفت مدارس هوشمند هيچ وقت تعطيل نخواهد بود . البته لازم است اين نكته يادآوري شود كه مدارس هوشمند بستر لازم براي مدارس مجازي نيز فراهم شود . از جمله مهمترين ويژگي هاي مدارس هوشمند اين است كه دانش آموزان با تفكر مستقل و ابراز خلاقيت توانمندي خود را به كار مي گيرند و فضاي حاكم موجب به كارگيري توانمندي هاي مربيان ، معلمان و اوليا براي تقويت آموزش و پرورش مي گردد و بطور كلي محيط مدرسه مشوق يادگيري و باعث ايجاد انگيزه و رغبت در مجموعه مي شود .
افزايش مشاركت عناصر مرتبط با سيستم مدرسه بويژه اوليا ، مربيان و دانش آموزان و فراهم كردن امكان تعادل بيشتر آنان با يكديگر مهمترين هدف يك مدرسه هوشمند است . از طرفي دانش آموزان در چنين مدرسه يي با فناوري الكترونيكي آشنا مي شوند و توانمندي فردي خود را از اين طريق افزايش مي دهند . رشد همه جانبه در اين سيستم يكي ديگر از اهداف مورد نظر است چرا كه با تسلط به تمام مجموعه و بازخودگيري از روند پيشرفت توسط دانش آموزان آنان بخوبي نقاط قوت و ضعف خود را تشخيص مي دهند و به ياري سيستم براي رفع آن تلاش مي كنند . ايجاد تنوع و خارج شدن از شيوه يكنواخت و سنتي آموزشي از جمله اهدافي است كه در صورت اجراي دقيق طرح مي تواند بازده كاري را در مدرسه افزايش دهد .
دانش آموز در اين سيستم با اهميت زمان آشنا شده و بخوبي مي آموزند كه چگونه مي توان در كمترين زمان به خواسته ها و نيازهاي خود از طريق استفاده از فناوري ارتباطي نايل آمد .
اولين و شايد بزرگترين مانع در مسير طرح مدارس هوشمند باورهاي فرهنگي جامعه ما بويژه اولياي دانش آموزان است . هنوز با توجه به گذشت چندين دهه از توليد اينگونه فناوري ها متاسفانه فرهنگ استفاده از آن چندان رونق نيافته و مقاومت هاي زيادي در اين مسير وجود دارد و در بسياري از خانواده ها تلقي نادرستي از اين مقوله موجب شده تا اين تكنولوژي به عنوان يك نامحرم فرض شود و از ورود تجهيزات الكترونيكي به منزل خودداري شود لذا فرزندان چنين خانواده يي سخت با مشكل مواجه خواهند شد .
متاسفانه علي رغم پيشرفت قابل توجه اين علم در دنيا به دلايل محدودي هنوز شبكه هاي ارتباطي كشور بسيار نامناسب است و برقراري تعاملات اينترنتي مخابراتي چندان آسان نيست . خطوط عادي تلفن جوابگوي نيازمندان نبوده و اخلال در اين سيستم انگيزه كاري را از افراد سلب مي كند ، بنابراين مسوولان مربوطه مي بايست چاره يي اساسي براي رفع اين معضل بينديشند .
مشكل اقتصادي بسياري از خانواده ها براي تامين حداقل يك دستگاه كامپيوتر يكي از مهمترين موانع موجود در مسير موفقيت مدارس هوشمند است و اين مساله زماني بيشتر محسوس خواهد بود كه مدارس هوشمند در مناطق مختلف تعميم داده شود حتي در حال حاضر درصد قابل توجهي از دانش آموزان مناطق برخوردار نيز امكان تهيه كامپيوتر در منزل را ندارند .
در مدرسه هوشمند، برنامه درسي محدود كننده نيست و به دانش آموزان اجازه داده مي شود از برنامه درسي خود فراتر گام بردارند. در اين مدرسه، روش تدريس براساس دانش آموز محوري است
تأكيد بر مهارت هاي فكر كردن و فراهم ساختن محيط ياددهي ـ يادگيري، از راهبردها و خط مشي هاي مدرسه هوشمند است.
هفت اصل كليدي در مدارس هوشمند، عبارتند از: ۱ـ دانش خلاق، ۲ـ استعداد يادگيري، ۳ـ توجه به فهم مطالب، ۴ـ آموختن با هدف تسلط و انتقال آن، ۵ـ ارزيابي آموخته ها به شكل متمركز، ۶ـ غلبه بر مشكلات، ۷ـ مدرسه به عنوان يك سازمان آموزشي
مدرسه هوشمند مدرسه اي است كه كنترل و مديريت آن مبتني بر فن آوري رايانه اي و شبكه اي انجام مي شود و محتواي اكثر دروس آن الكترونيكي و سيستم ارزشيابي و نظارت آن هم هوشمند است.
در مدارس هوشمند، كامپيوتر جايگزين تخته سياه و سي.دي جاي دفتر مشق را مي گيرد. دانش آموزان مي توانند از طريق اينترنت اطلاعات بسياري درباره هر موضوع كه بخواهند به دست آورند. در اين سيستم، معلم و شاگرد هر دو توليد محتواي الكترونيكي و درس را بصورت سي.دي ارائه مي كنند.
در مدارس هوشمند آموزش منحصر به معلم نيست، بلكه ياددهي و يادگيري كاملاً تعاملي است و دانش آموزان نقش اساسي در آموختن مباحث علمي دارند.
در مدارس هوشمند، دبيران با استفاده از محتواي درسي الكترونيكي موجب تفهيم بهتر مطالب درسي و صرفه جويي در وقت مي شوند و دانش آموزان هم اين فرصت را دارند كه توانايي و قابليت هاي خود را آشكار و به توليد محتوا بپردازند.
در اين گونه مدارس، كسب موفقيت دست يافتني است و ميزان آن به تلاش و پيگيري دانش آموزان و هدايت صحيح و جهت دار بستگي دارد. در اين روش روح پژوهش و جست و جوگري قطعاً جايگزين روحيه بي هدف دانش آموزان خواهد شد.
در اين سيستم، ركن اصلي براي هرگونه تغيير، تغيير در فكر است و ابزار و امكانات تنها وسيله اي براي جامه عمل پوشاندن به افكار هستند.
در مدارس هوشمند معلمان مى توانند به جاى اينكه تلاش كنند خودشان پاسخى براى پرسشهاى دانش آموزان پيدا كنند، از آنها بخواهند پاسخ پرسش هايشان را در رايانه پيدا كنند و براى بقيه بازگو كنند.
مدرسه هوشمند مدرسه اى است كه با كمك فناوريهاى نوين سيستمهاى آموزشى و ديجيتالى هوشمند درصدد سرعت بخشى به فرآيند ياددهى، يادگيرى و بهبود مديريت به صورت كاملاً نظام يافته باشد تا انسان عصر اطلاعات قادر به پردازش و دسته بندى و استفاده بهينه از منابع فنى دانش روز با توجه به طيف گسترده آن براى كشف استعداد خود و بروز خلاقيتها باشد.
مدارس هوشمند مدارسي هستند که مباني توسعه آنها استفاده از فناوريهاي نوين اطلاعات و ارتباطات ميباشد
حضور فيزيکي داشته باشند و تفاوت آن با مدارس مجازي اين است که معمولا به مدارس از راه دور گفته ميشوند مدرسه هوشمند با مدرسه مجازي فرق دارد، مدرسه هوشمند اگر بخواهد مطلوب باشد بايد دانشآموزان در آن که دانشآموز و معلم ميتوانند کيلومترها از هم فاصله داشته باشند.
معلمين مدارس هوشمند الزامي به متخصص بودن در حوزه IT ندارند بلکه بايد بتوانند از سيستم اين مدرسه مطلع باشند و از امکانات آن خوب استفاده کنند. به عنوان مثال يک معلم اين نوع مدارس بايد خوب بداند که منابع در کجاها وجود دارند که وقتي دانشآموز سوالي مطرح کرد وي را به منابع مورد نظر راهنمايي کند.
مدرسه هوشمند مدرسهاي فيزيکي است که کنترل و مديريت آن، مبتنيبر فناوري رايانه و شبکه انجام ميگيرد و محتواي اکثر دروس آن الکترونيکي و سيستم ارزشيابي و نظارت آن هوشمند است.
مدرسه هوشمند در واقع مرحله برتري در كاربري فناوري اطلاعات در نظام آموزش كشور است . مدرسه هوشمند ، مدرسه اي است كه مديريت و كنترل آن مبتني بر فناوري شبكه و رايانه است و محتواي بيشتر درسهاي آن الكترونيكي است ، و نظام ارزشيابي و نظارت آن نيز هوشمند ( الكترونيكي) است.
مدرسه هوشمند "دانشآموز– محور " است و در آن معلم نقش هدايتگر را دارد . دانشآموز بر منابع موجود در مدرسه يا شبكه هاي اطلاع رساني بيروني نيز دسترسي دارد و در استفاده از منابع براي درسهاي خود آزاد است. او از دو نوع محتوا استفاده ميكند : محتواي الكترونيكي – و محتوايي كه معلم توليد ميكند. ارتباط والدين با اين مدرسه "بر خط" (online) است، و از طريق اتصال به وسيله تلفيق كننده يا »مودم« (modem) به رايانه مركزي مدرسه ، اين امكان را دارند كه با مدير يا معلمان مدرسه ارتباط پيدا كنند و از وضعيت تحصيلي فرزند خود آگاه شوند . بانك اطلاعاتي مدرسه بايد با استانداردهاي روز جهان مطابقت داشته باشد. كتابخانه اين مدرسه ، يك كتابخانه الكترونيكي است و دانشآموزميتواند به صورت "برخط" (online) از آن استفاده كند. محيطهاي گفت و گو ، بحث و پرسش و پاسخ به صورت همزمان و ناهمزمان در اين مدرسه فعال است
در اين مدرسه دستيابي به اهداف مدرسه هوشمند در حد قابل قبولی نیست، نقش معلمان و دانش آموزان در اين مدرسه در حد متوسطي ايفا مي شود ، يعني معلمان در اين مدارس تفاوت چنداني با مدارس سنتي ندارند و بنا به گفته يکي از معلمان فقط مسئوليت معلم در اين مدرسه بيشتر شده است . نقش دانش آموز تفاوتي زيادي با مدارس ديگر نکرده ولي مي توان گفت که روحيه تحقيق و پژوهشگري را در فراگيرنده به وجود آورده است که خودش تجربه گر امور باشد . از الگوهاي گوناگون تدريس با توجه به تفاوتهاي فردي استفاده نمي شود ، صرفا مطالب کتاب و گاها مطالبي خارج از کتاب درسي و اينترنت ، در قالب پاورپوينت ارائه مي شود و همچنين در زمينه وجود مشکلات مادي و انساني در همه موارد به وجود مشکل اشاره شد . طرح مدرسه هوشمند در کشور ما طرح جديدي است شايد يکي از دلايل وجود مشکلات در اين راه را جديد بودن اين طرح در کشور و فقط صرف اقتباس از کشور هاي ديگر بدون توجه به فرهنگ کشور دانست .
پيشنهادها
با توجه به اين که مطالعاتي در مورد ارزيابي در اين زمينه صورت نگرفته است و جديد بودن اين گونه مدارس در کشور ما و براي بهبود هرچه بهتر اين امر به ارائه پيشنهادهايي به منظور آگاهي مسؤلان آموزش و پرورش و متخصصان فناوري اطلاعات و ارتباطات مي پردازيم :
· وجود گروه و تيمي براي نظارت و ارزيابي از كارها و توليدات معلمان .
· ارتباط با ديگر مدارس هوشمند در کشور از طريق شبكه .
· ارتباط با مدارس هوشمند کشور هاي ديگر از طريق شبكه در جهت کسب اطلاعات .
· گسترش بيشتر اطلاعات رايانه اي معلمان و دانش آموزان از طريق تشكيل کلاس هاي آموزش رايانه .
·وجود متخصصان بيشتري در زمينه فناوري اطلاعات در مدرسه .
· وجود تعداد دانش آموزان کمتري نسبت به مدارس سنتي در هر کلاس .
· ايجاد کلاس هاي درس مجهز به سيستم رايانه نه فقط تشكيل کلاس ها منحصر به سايت .
· از بين رفتن شکل سنتي کلاس ها ، ترتيب قرارگرفتن صندلي ها به گونه اي باشد که امکان تعامل دانش آموزان بیشتر فراهم شود.
· اجراي طرح مدرسه هوشمند در دوره هاي پايين تر تحصيلي .
· با توجه به اين که هر فردي حق دارد که از فناوری بهره مند شود بنابراين بهتر است اين طرح اين طرح در هر سه پايه تحصيلي اعم از انساني و تجربي و رياضي اجرا شود.
· افزايش انگيزه معلمان جهت شرکت در کلاس هاي آموزشي از طريق در نظر گرفتن امتيازات و تشويق هاي مالي و... با انگيزه و علاقه مندي بيشتر.
· اختصاص دادن زمان کافي براي معلمان در جهت توليد محتواي الکترونيکي .
· ايجاد کتابخانه مجازي در مدرسه .
· فراهم نمودن تعداد رايانه هاي مورد نياز براي دانش آموزان ( حداقل هر دو نفر يک رايانه ) .
·روشهاي متنوع تري براي ارائه مطالب درسي در کلاس به گونه اي که انگيزه ي آموختن در فراگيرنده ایجاد شود .
در مدارس پيشرو و هوشمند، مسائلي از قبيل افت تحصيلي، ترك تحصيل، گريز و بيزاري از مدرسه در بين دانش آموزان كمتر به چشم مي آيد
وظيفه مدارس پيشرو و هوشمند آن است كه مهارت هاي زندگي را به دانش آموز بياموزد و فرصت تمرين آنها را نيز در كلاس و مدرسه به وجود آورد
اين مدارس جهت ايجاد محيط ياددهي، يادگيري و بهبود نظام مديريتي مدرسه و تربيت دانش آموزان پژوهنده طراحي شده است.
در سيستم مدارس هوشمند، آموزش منحصر به معلم نيست، بلكه محيط ياددهي و يادگيري، كاملاً تعاملي است و دانش آموزان نقش اساسي در آموختن مباحث علمي دارند. در اين مدارس، استفاده از ابزارهاي الكترونيكي، موجب تفهيم بهتر مطالب درسي و صرفه جويي در وقت مي شوند
اگرچه طرح ايجاد و گسترش مدارس هوشمند و پيشرو در جامعه، طرحي مدرن است ولي نتيجه بخشي اين قبيل طرح هاي مدرن، روش اجرايي و مديريتي مدرن مي طلبد، در غير اين صورت، نوعي سرخوردگي مديريتي ايجاد مي شود
تا كيد بر مهارت هاي فكر كردن، تدريس ارزش ها، فراهم كردن محيط ياددهي و يادگيري تعاملي، فراهم كردن انواع شيوه هاي آموزشي براي استعدادهاي مختلف، آگاهي دادن به اولياء در مورد آنچه در مدرسه واقع شده است و فراهم كردن فرصت هاي همكاري افراد جامعه با مدرسه، از جمله راهبردها و خط مشي هاي مدارس هوشمند به شمار مي رود
در مدارس هوشمند، تمام دانش آموزان، مفاهيم آموزش را درك مي كنند تا مقصود از آموزش خود را بدانند. از وظايف و مسئوليت هاي خود در جامعه آگاه مي شوند.
مدرسه هوشمند (smart school)
مدرسه هوشمند در واقع مرحله برتري در كاربري فناوري اطلاعات در نظام آموزش كشور است . مدرسه هوشمند ، مدرسه اي است كه مديريت و كنترل آن مبتني بر فناوري شبكه و رايانه است و محتواي بيشتر درسهاي آن الكترونيكي است ، و نظام ارزشيابي و نظارت آن نيز هوشمند ( الكترونيكي) است.
مدرسه هوشمند "دانشآموز– محور " است و در آن معلم نقش هدايتگر را دارد . دانشآموز بر منابع موجود در مدرسه يا شبكه هاي اطلاع رساني بيروني نيز دسترسي دارد و در استفاده از منابع براي درسهاي خود آزاد است. او از دو نوع محتوا استفاده ميكند : محتواي الكترونيكي – و محتوايي كه معلم توليد ميكند. ارتباط والدين با اين مدرسه "بر خط" (online) است، و از طريق اتصال به وسيله تلفيق كننده يا »مودم« (modem) به رايانه مركزي مدرسه ، اين امكان را دارند كه با مدير يا معلمان مدرسه ارتباط پيدا كنند و از وضعيت تحصيلي فرزند خود آگاه شوند . بانك اطلاعاتي مدرسه بايد با استانداردهاي روز جهان مطابقت داشته باشد. كتابخانه اين مدرسه ، يك كتابخانه الكترونيكي است و دانشآموزميتواند به صورت "برخط" (online) از آن استفاده كند. محيطهاي گفت و گو ، بحث و پرسش و پاسخ به صورت همزمان و ناهمزمان در اين مدرسه فعال است
مدرسه هوشمند مدرسهاي فيزيکي است که کنترل و مديريت آن، مبتنيبر فناوري رايانه و شبکه انجام ميگيرد و محتواي اکثر دروس آن الکترونيکي و سيستم ارزشيابي و نظارت آن هوشمند است.
در چنين مدرسهاي يک دانشآموز هوشمند، با صرف وقت بر روي موضوعات بهشکل مستمر، منابع و قابليتهاي اجرايي خود را توسعه و تغيير ميدهد و اين نکتهاي است که به مسؤولان مدرسه اجازه ميدهد تا با توجه به تغييرات بهوجود آمده و افزايش سطح اطلاعات دانشآموزان، آنها را براي اخذ اطلاعات جديد آماده نمايند.
هدف از ايجاد اينگونه مدارس عبارتست از:
رشد همه جانبه دانشآموزان (ذهني ، جسمي ، عاطفي و رواني)
ارتقاء تواناييها و قابليتهاي فردي
تربيت نيروي انساني متفکر و آشنا به فناوري
افزايش ارتقاء و مشارکت مردمي
نقش معلمان و دانشآموزان
آموزگاران و دانشآموزان در اين مدارس نقش و وظيفه خاصي بهعهده ميگيرند.
دانشآموزان، ميآموزند که چگونه اطلاعات را پردازش کنند و بهکار ببندند، آنها تفكر مصمم و جدي را آموزش ميبينند و درباره هرآنچه آموختهاند، ميانديشند. همچنين از دانش خود در زندگي روزمره بهره ميگيرند. از توانايي استفاده بهينه از فناوري شبکه برخودار بوده و امکان دستيابي به منابع اطلاعاتي ملي و جهاني را خواهند داشت و ميتوانند باساير دانشآموزان، معلمان و مردم دنيا ارتباط متقابل برقرار کنند.
آموزگاران، از يکسو راه را براي فعاليت هر چه بيشتر دانشآموزان مستعد، هموار مينمايند و از سوي ديگر به ساير دانشآموزان اين امکان را ميدهند که خودشان در فرايند يادگيري سهيم باشند. اهداف توسط معلمان شناسايي شده و سپس سمت و سوي حرکت دانشآموزان مشخص ميشود. در کل ميتوان گفت هدايت و رهبري پيشرفت و ترقي دانشآموز وظيفه اصلي معلم در مدرسه هوشمند است.
قسمت آخر
(برگرفته از روزنامه ايران )
در مورد سيستمهاى آموزشى نظير آموزش و پرورش ما كه كتاب محور و مبتنى بر نقش بى بديل معلم است، كارشناسان هشدار مى دهند فناورى اطلاعات حتى مى تواند سيستمهاى محافظه كار تعليم و تربيت را تشديد كند. به طورى كه معلمان علاوه بر همان شيوه كتاب محورى دانش آموزان را به سوى انبوه اطلاعات سوق دهند و معلمان از دانش آموزان بخواهند حجم بيشترى از اطلاعات را حفظ كنند. مرضيه ابراهيمى در تعريف مدارس هوشمند مى گويد: «مدرسه هوشمند مدرسه اى است كه با كمك فناوريهاى نوين سيستمهاى آموزشى و ديجيتالى هوشمند درصدد سرعت بخشى به فرآيند ياددهى، يادگيرى و بهبود مديريت به صورت كاملاً نظام يافته باشد تا انسان عصر اطلاعات قادر به پردازش و دسته بندى و استفاده بهينه از منابع فنى دانش روز با توجه به طيف گسترده آن براى كشف استعداد خود و بروز خلاقيتها باشد. در طراحى يك مدرسه هوشمند بايد به چهار فاكتور تأثيرگذار توجه كرد: عوامل محيطى(فضا و طراحى مناسب مدرسه، كلاسها و...)، عوامل اجرايى و يادگيرندگان (آموزش قبل از شروع به جهت توجيه مديران، معلمان و دانش آموزان) ۳- عامل سخت افزارى و شبكه طراحى مهندسى وسايل ارتباطى شبكه و سخت افزارى ۴- عامل مهم نرم افزار و ديجيتال. فضاى فيزيكى يك مدرسه هوشمند بايد به يك زير ساخت ارتباطى قوى مجهز باشد تا بتواند به شكل مستمر نسبت به وضعيت هاى متغير محيط عكس العمل نشان داده و خود را با آنها وفق دهد.
همچنين به همه اين اجازه را بدهد كه از منابع موجود به صورت مؤثرترى استفاده كند و امنيت و آرامش آنها را افزايش دهد. ساختمان مدرسه هوشمند دربردارنده محيطى پويا و مقرون به صرفه است كه چهارعنصر اصلى سيستم ها، ساختار، سرويس ها و مديريت در آنها يكپارچه شده و بينشان رابطه وجوددارد.
براى ايجاد يك مدرسه هوشمند و يا كلاً ورود فناورى اطلاعات به مدارس وزارت آموزش و پرورش بايد به دنبال ايجاد بانك هاى اطلاعاتى قوى و هماهنگ باشد كه بتواند شبكه آموزشى قوى و استانداردى را ايجاد كند تا خدمات محتوايى و آموزشى را به راحتى در دسترس مدرسه قرار دهد. تغذيه كننده اين شبكه آموزشى مى تواند بانك دپارتمان تحقيق و پژوهش، سازمان آموزش و پرورش و بانك استانداردهاى آموزشى باشد.
ازطرف ديگر طراحى فنى سيستم ارتباطات داخلى و تجهيزات سخت افزارى خود مدرسه جهت ايجاد امكانات مناسب براى استفاده اطلاعات آموزشى و نرم افزارى در مدرسه صورت بگيرد.
سيستم هاى ديجيتال و نرم افزارى نيز بايد داراى يك پيش زمينه و بستر دقيق مطالعاتى باشد.
استفاده از انواع نرم افزارها و محتواهاى آموزشى غيراستاندارد مى تواند لطمات جبران ناپذيرى را به بدنه آموزش وارد و يادگيرندگان را دچار سردرگمى كند. براى استفاده از سيستم ديجيتال نرم افزار بايد قدم به قدم حركت كرد و مراحل فازبندى شده و رشد را تعريف كرد زيرا يكباره رسيدن به سيستمى كاملاً هوشمند رؤيايى و بى پايه و اساس است و بر اين اعتقاديم كه در يك سيستم مدرسه هوشمند در صورتى كه برنامه ريزى شده و قدم به قدم عمل شود، هزينه ها با بهره ورى رابطه مستقيم خواهدشد و با گذر زمان با پيچيدگى فرايند روبه رو خواهيم شد.
معمارى سيستم آموزش الكترونيكى براى طراحى يك نرم افزار جامع كه بتواند خونى را در پيكره طراحى شده فضاى مدرسه هوشمند به جريان اندازد،بايد از جديدترين متدها و تكنولوژى هاى آموزشى استفاده كند كه برپايه زيرساخت هاى استانداردشده صنعتى و آموزشى با شناخت و تعريف دقيق وظايف آموزشى و ادارى سيستم برپاشده باشد.»
شرايط مناسب از نظر دست اندركاران چنين طرح هايى اين است كه معلم ديگر آموزش دهنده صرف نيست، فعاليت هاى گروهى تشويق مى شود، با تك تك دانش آموزان متناسب با توانمندى ها و استعدادهاى آنها رفتارمى شود و دانش آموزان مى توانند مواد درسى شان را ازطريق سايت هاى اينترنتى دنبال كنند. ارزشيابى نيز از شكل حافظه محورى خارج مى شود.
در مدارس هوشمند از اينترنت استفاده زيادى مى شود. ولى اين با آموزش مجازى متفاوت است. درآموزش از راه دور معلم و دانش آموز يا استاد و دانشجو ازطريق اينترنت صدا و تصوير يكديگر را دريافت مى كنند. درحالى كه در يك محيط و مكان حضور ندارند.
در باب مزاياى دانشگاههاى مجازى گفته مى شود كه تعداد دانشجويان افزايش مى يابد ولى هزينه ها كاهش مى يابد. آموزش مجازى به طوركلى به آموزش توسعه زيادى مى دهد. افزايش تعداد اين دست از دانشگاهها در سطح جهان نيز به اين باور كه بهتر است اين نوع دانشگاهها را در ايران گسترش دهيم دامن زده است.
دكتر اميرحسين جهانگير استاد دانشگاه شريف مى گويد: «تعداد استادان و ظرفيت كلاس هاى دانشگاهى در كشور ما محدود است. ازطريق اينترنت مى توان خيلى ها را آموزش داد. لازم نيست كلاس فيزيكى باشد. هركس مى تواند در خانه ازطريق رايانه آموزش ببيند، تمرين حل كند و نمره بگيرد و براساس اين نمرات به مراحل بعدى و دروس بعدى صعود كند.
به اين ترتيب در آموزش مجازى دانشگاهى در كلاس هايى شركت مى كنيد كه در خانه تان است. اين آموزش مزاياى ديگرى هم دارد مثلاً محدوديت زمانى و مكانى وجودندارد.
دانشجو انتخاب مى كند كه چه موقع و كجا از كلاس استفاده كند و چندبار از كلاس استفاده كند و به عبارتى چندبار به فايل مراجعه مى كند. تيم طراح نرم افزار هم مهم است. گرافيك و ترتيب مسائل درسى اهميت زيادى دارد. ازملزومات آموزش مجازى يك شبكه ارتباطى است كه همه به آن وصل مى شوند. بسيارى ازطريق اينترنت وصل مى شوند. كه البته سرعت آن كم است. امكانات ديگر خود نرم افزار است كه لازم است نرم افزار خوب و با كيفيت و گرافيك مناسبى باشد. كيفيت نرم افزار خيلى تعيين كننده است. چون بحث ارزيابى دانشجويان و مسائل مالى و ادارى و غيره را هم دربرمى گيرد، وگرنه كار آموزش را سى دى هاى موجود در بازار هم انجام مى دهند. آموزش مجازى اگر در جايگاه خودش درست مورداستفاده قرارگيرد بسيار خوب است به شرط اينكه شعر نباشد! ظاهراً پول هاى كلانى به اين امر اختصاص داده شده كه اگر به درستى مصرف شوند خوب است. منتها زمزمه هايى حاكى از آن است كه چون ظاهراً دانشگاه ها نتوانسته اند آموزش را پوشش دهند و به عبارتى چون نتوانسته ايم آموزش كلاسيك را توسعه دهيم به اين آموزش روى آورده ايم درحالى كه هركدام جاى خودشان را دارند.
افزايش استفاده از رايانه در آموزش به يك نياز تبديل شده است.
ما براى عقب نماندن از قافله جامعه جهانى كه به سرعت نقش رايانه ها را در مشاغل گسترش مى دهد به سيستم آموزش مناسب اين عصر نيازمنديم، منتها در صورتى كه به مشكلات ساختارى آموزش نپردازيم، تنها از رايانه ها دكورى خواهيم ساخت بى اينكه به نتايج موردنظر دست پيداكنيم
برگرفته شده از سايت همشهری محله ۶/۲/۱۳۸۵
مدرسه هوشمند مدرسه اي است كه كنترل و مديريت آن مبتني بر فن آوري رايانه اي و شبكه اي انجام مي شود و محتواي اكثر دروس آن الكترونيكي و سيستم ارزشيابي و نظارت آن هم هوشمند است.
در مدارس هوشمند، كامپيوتر جايگزين تخته سياه و سي.دي جاي دفتر مشق را مي گيرد. دانش آموزان مي توانند از طريق اينترنت اطلاعات بسياري درباره هر موضوع كه بخواهند به دست آورند. در اين سيستم، معلم و شاگرد هر دو توليد محتواي الكترونيكي و درس را بصورت سي.دي ارائه مي كنند.
در مدارس هوشمند آموزش منحصر به معلم نيست، بلكه ياددهي و يادگيري كاملاً تعاملي است و دانش آموزان نقش اساسي در آموختن مباحث علمي دارند.
در مدارس هوشمند، دبيران با استفاده از محتواي درسي الكترونيكي موجب تفهيم بهتر مطالب درسي و صرفه جويي در وقت مي شوند و دانش آموزان هم اين فرصت را دارند كه توانايي و قابليت هاي خود را آشكار و به توليد محتوا بپردازند.
در اين گونه مدارس، كسب موفقيت دست يافتني است و ميزان آن به تلاش و پيگيري دانش آموزان و هدايت صحيح و جهت دار بستگي دارد. در اين روش روح پژوهش و جست و جوگري قطعاً جايگزين روحيه بي هدف دانش آموزان خواهد شد.
در اين سيستم، ركن اصلي براي هرگونه تغيير، تغيير در فكر است و ابزار و امكانات تنها وسيله اي براي جامه عمل پوشاندن به افكار هستند.
بخش سوم
كاركردهاي عمده مدارس هوشمند
تا كيد بر مهارت هاي فكر كردن، تدريس ارزش ها، فراهم كردن محيط ياددهي و يادگيري تعاملي، فراهم كردن انواع شيوه هاي آموزشي براي استعدادهاي مختلف، آگاهي دادن به اولياء در مورد آنچه در مدرسه واقع شده است و فراهم كردن فرصت هاي همكاري افراد جامعه با مدرسه، از جمله راهبردها و خط مشي هاي مدارس هوشمند به شمار مي رود.
در مدارس هوشمند، نقش مدير، معلم، دانش آموز و والدين تغيير خواهد كرد و با توانايي ها و دانش خود، نقش مو‡ثري در مدرسه خواهند داشت.
دكتر فربد، جامعه شناس معتقد است: ارتقاي مهارت ها، توانايي ها و قابليت هاي فردي دانش آموزان از طريق تحكم و فرمانبرداري امكان پذير نيست، بلكه تنها از طريق ارتباط تعاملي است كه مهارت ها تقويت مي شود.
روي ديگر ارتباطات تعاملي ميان معلمان و دانش آموزان در محتوا و برنامه كتب درسي نمايان مي شود. در مدارس هوشمند، تمام دانش آموزان، مفاهيم آموزش را درك مي كنند تا مقصود از آموزش خود را بدانند. از وظايف و مسئوليت هاي خود در جامعه آگاه مي شوند. برنامه درسي در دانش آموزان، مهارت و نگرش نقادانه و خلاقيت مثبت ايجاد مي كند. به دانش آموزان كمك مي شود كه روابط بين موضوعات مختلف را درك كنند.
اين جامعه شناس ضمن تا كيد بر اينكه محتواي كتب درسي بايد براساس نيازها، اطلاعات و مهارت هاي جامعه طبقه بندي شود، مي گويد: برنامه هاي درسي موجود بايد بازنگري و به روز شوند، به دانش آموزان نيز اجازه داده شود تا از برنامه درسي خود، فراتر گام بردارند. براي دستيابي به اين اهداف بايد پژوهش شود و سپس براساس يافته هاي پژوهش، دست به تغيير زد.
مدارس وآموزش مهارتهاي زندگي
گزارش : ناهيد حسيني
دكتر داور شيخاوندي، جامعه شناس و نايب رئيس انجمن جامعه شناسي آموزش و پرورش، درباره مدارس هوشمند و پيشرو مي گويد: مدارس پيشرو و هوشمند، پديده اي نيست كه ناگهان به وجود آمده باشد. شكل گيري چنين مدارسي از يك سو، نتيجه توسعه يافتگي است و از سوي ديگر نيز يكي از ابزارهاي مؤ ثر در فرآيند توسعه است، چرا كه در اين مدارس، دانش آموزان براي ايفاي نقش هاي مورد انتظار در فرآيند توسعه، آماده مي شوند. اين مدارس همگام با تحولات اجتماعي، به ايجاد تغيير در ساختار و نحوه رهبري خود مبادرت مي كنند.
وي معتقد است: مدرسه مطلوب، مدرسه اي است كه افرادي تربيت كند كه هم سنت درست و اصولي جامعه خود را فراگرفته و باور دارند و هم از قابليت درك تحولات اجتماعي در سطح جهان برخوردارند.
با اين حال براساس تعريفي كه از مدارس هوشمند موجود است، اين مدارس جهت ايجاد محيط ياددهي، يادگيري و بهبود نظام مديريتي مدرسه و تربيت دانش آموزان پژوهنده طراحي شده است.
در سيستم مدارس هوشمند، آموزش منحصر به معلم نيست، بلكه محيط ياددهي و يادگيري، كاملاً تعاملي است و دانش آموزان نقش اساسي در آموختن مباحث علمي دارند. در اين مدارس، استفاده از ابزارهاي الكترونيكي، موجب تفهيم بهتر مطالب درسي و صرفه جويي در وقت مي شوند و دانش آموزان اين فرصت را دارند كه توانايي ها و قابليت هاي خود را آشكار كنند و به توليد محتوا بپردازند.
دكتر محمدصادق فربد، جامعه شناس نيز در اين باره مي گويد: اگرچه طرح ايجاد و گسترش مدارس هوشمند و پيشرو در جامعه، طرحي مدرن است ولي نتيجه بخشي اين قبيل طرح هاي مدرن، روش اجرايي و مديريتي مدرن مي طلبد، در غير اين صورت، نوعي سرخوردگي مديريتي ايجاد مي شود.
وي با اشاره به اينكه استفاده از روش آزمون و خطا در نظام آموزشي كشور، خطايي بيش نيست، مي گويد: با نگاهي به اهداف عمده نظام آموزش و پرورش، به روشني درك مي شود كه رشد همه جانبه دانش آموزان و ارتقاي توانايي ها و قابليت هاي فردي آنها از طريق بحث هاي نظري و ارتباطات يك طرفه، محقق نمي شود، بلكه بايد زمينه اي فراهم شود تا دانش آموزان بتوانند به راحتي مهارت هاي نظري را كه فراگرفته اند، در محيط اطراف خود به كار بگيرند.
برنامه ريزي براي عملياتي كردن مهارت هاي نظري كه به دانش آموزان در طول دوران تحصيل ياد داده مي شود، راه به سوي كاركردهاي عمده مدارس هوشمند مي برد. آنجا كه تمام دانش آموزان مي توانند موفقيت را تجربه كنند.
(مقاله در چند قسمت ارائه می شود )
مدارس وآموزش مهارتهاي زندگي
گزارش : ناهيد حسيني
از زماني كه براي اولين بار، ايده راه اندازي مدارس هوشمند در ذهن اصلاحگران نظام آموزش و پرورش خطور كرد و كامپيوتر، جايگزين تخته سياه شد وCD جاي دفتر مشق نشست، تلاش شد آموزش، جنبه انساني تري پيدا كند، نيازهاي متنوع دانش آموزان در نظر گرفته شود، آموزش در جهت پاسخگويي به اين نيازها بنا شود و دانش آموز در آموزش، مشاركت داشته باشد.
امروزه، ديگر از مكتب خانه خبري نيست. دانش آموزان نيمكت نشين شده اند و اگر چه در بسياري مدارس، هنوز معلم گوينده و شاگرد شنونده است ولي با ايده راه اندازي مدارس هوشمند و پيشرو، قرار بر اين است كه ضمن آموزش علوم تجربي مفاهيم رياضي، زبان و علوم اجتماعي، كوشش جهت داري نيز براي ارتقاي مهارت هاي زندگي دانش آموزان به عمل آيد و به طور كلي مهارت هاي لازم براي داشتن يك زندگي موفقيت آميز، با در نظر گرفتن تحولات اجتماعي، به دانش آموزان آموخته شود.
مدرسه پيشرو، براساس اين تعابير، مدرسه اي است كه قادر است كاركرد خود را با توجه به نيازهاي روز جامعه و كودكان تغيير دهد و ارزيابي كند. در اين مدرسه، دانش آموز شريك معلم در آموزش و پرورش حرفه اي اوست. ويژگي و شاخصه مهم اين مدارس، توجه به تمام ابعاد وجودي و شخصيتي دانش آموز در مدرسه و وظيفه مدارس پيشرو و هوشمند آن است كه مهارت هاي زندگي را به دانش آموز بياموزد و فرصت تمرين آنها را نيز در كلاس و مدرسه به وجود آورد.
مدرسه هوشمند، نتيجه توسعه يافتگي
اصلاحگران نظام معمول آموزش و پرورش مدعي هستند در مدارس پيشرو و هوشمند، مسائلي از قبيل افت تحصيلي، ترك تحصيل، گريز و بيزاري از مدرسه در بين دانش آموزان كمتر به چشم مي آيد. زيرا حضور در مدرسه براي دانش آموزان شوق انگيز است و در آن با حوصله به عمق مطلب آموزشي پي مي برند، آن را مي فهمند، تجربه و با زندگي خود مرتبط مي كنند. به علاوه مهارت هايي را كه در زندگي به آنها نياز دارند، ياد مي گيرند. از اين رو با ذوق و شوق به مدرسه مي آيند و با اكراه، مدرسه را ترك مي كنند.