گزارش: حميده احمديان راد

قرن۲۱ به سمتى مى رود كه اكثر مشاغل به دانش و مهارتهاى رايانه اى نياز خواهند داشت. ورود به اين عرصه به نوع جديدى از آموزش نياز دارد كه با آموزش سنتى كنونى بخصوص آنچه هم اكنون در مدارس ايران در جريان است همخوانى ندارد. مدتى است برخى كشورهاى جهان به تأسيس مدارس الكترونيكى يا آنچه در ايران مصطلح شده مدارس هوشمند دست زده اند. الگوى اوليه اين مدارس از كشور انگليس گرفته شده است و كشور مالزى يكى از پيشتازان ايجاد اين مدارس به شمار مى رود. با اين رويكرد ايران هم اخيراً طرحى را در سه مدرسه اجرا كرده است. دانشگاهها هم به نوع ديگرى از آموزش تحت عنوان آموزش مجازى متمايل شده اند.
در مدارس هوشمند رايانه در نحوه تدريس و ارزشيابى تأثير مى گذارد و برنامه هاى درسى را تا حدودى تغيير مى دهد. ولى در عين حال كاركردهاى اجتماعى مدارس بر جاى خود باقى مى ماند چون در روابط اجتماعى به دانش آموزان يارى مى رساند.
در اين مدارس دانش آموزان مى آموزند انبوهى از اطلاعات را پردازش كنند و ازاين اطلاعات در جهت يادگيرى بيشتر استفاده كنند. دانش آموزان حتى مى توانند با منابع علمى جهان و معلمان و بچه هاى مدارس ديگر ارتباط برقرار كنند.
در مدارس هوشمند معلمان مى توانند به جاى اينكه تلاش كنند خودشان پاسخى براى پرسشهاى دانش آموزان پيدا كنند، از آنها بخواهند پاسخ پرسش هايشان را در رايانه پيدا كنند و براى بقيه بازگو كنند. البته مدارس هوشمند اين كارايى را نيز دارند كه به دانش آموزان نشان دهند چه اطلاعاتى در وب موثق است تا كودكان و نوجوانان ضمن دريافت اطلاعات درست تحت تأثير تبليغات سوءاينترنت هم قرار نگيرند. در نهايت به كارگيرى رايانه به معلمان خوش فكر كمك مى كند به دوره آموزش براساس كتاب محورى و سخنرانى تك گويانه معلم در كلاس خاتمه دهند و سيستم آموزشى را به شكل سيستم مشاركتى، مبتنى بر آموزش توانايى هاى پژوهش، جمع بندى، تحليل و نتيجه گيرى دانش آموزان تبديل كنند.
دانش آموزان ايرانى در مقايسه با دانش آموزان كشورهاى پيشرفته و برخى كشورهاى در حال توسعه پيشرو، عقب ماندگى هايى دارند. بسيارى از آنها حتى روش روشن و خاموش كردن رايانه را نمى دانند. در كشورهاى پيشرفته كودكان از همان ابتدا در خانواده با رايانه آشنا مى شوند و با آن كار مى كنند. در حالى كه در كشور ما رايانه به منازل بسيارى از خانواده ها چه بسا از طبقات متمول و تحصيلكرده راه پيدا نكرده است.
البته كارشناسان هشدار مى دهند حتى در صورت ايجاد امكان دسترسى همه دانش آموزان به امكانات لازم باز هم رايانه نمى تواند مشكلات ريشه اى مدارس را حل كند و اگر هدف از كاربرد رايانه در مدارس مشخص نشود، رايانه ها تنها به دستگاههاى تحميلى در مدارس تبديل مى شوند.